Waarom Ronald Janssen nooit veroordeeld werd voor verkrachting

humo-archief Maandag 3 oktober 2011 - 10u13, door (ja) en (rw)

Ronald Janssen pleegde in de loop der jaren tientallen verkrachtingen, maar werd nooit veroordeeld. Dat kon ook moeilijk: men heeft hem nooit om een DNA-staal gevraagd. Zelfs niet nadat hij door zijn vrouw was beschuldigd van verkrachting. 'Rechters in dit land gaan er te gauw van uit dat verkrachting een uit de hand gelopen seksspelletje is.'

23436_janssens-ronald-800.jpg

In december 2005 werd Ronald Janssen voor het eerst genoemd in een zedenzaak. Zijn vrouw Natalie B. ging toen aangifte doen van een verkrachting - een zeer brutale aanranding, waarbij ze werd verdoofd, anaal en vaginaal verkracht en ei zo na gewurgd.

''Het idee was: het is máár zijn eigen vrouw''

Tijdens haar verhoor verklaart Natalie B. dat ze op de grond 'touwen en strips' heeft zien liggen. Twee weken geleden schreven we in Humo: 'Het is niet duidelijk of de politie van Herk-de-Stad vaststellingen heeft gedaan bij Janssen thuis.' .... Het verhoor van speurder Alex Michaux van Herk-de-Stad op het proces-Janssen heeft alvast die vraag opgeklaard: er is inderdaad een huiszoeking verricht. Vorige week dinsdag verklaarde Michaux: 'De sluitstrip en de touwen hebben we teruggevonden bij een huiszoeking, ze zaten verstopt in een kast.' .... De politie nam de verklaringen van Natalie B. dus ernstig genoeg om een huiszoeking te doen in de echtelijke woonst. Waarom heeft de correctionele rechtbank van Hasselt Ronald Janssen drie jaar later dan vrijgesproken voor die verkrachting? Deels omdat zijn vriendin haar verklaring had ingetrokken in een brief aan de rechtbank, en later ook à decharge kwam getuigen. Maar er is meer aan de hand, zeggen specialisten. Verkrachters worden in België zelden veroordeeld, en verkrachters binnen een relatie nog mínder.

Woord tegen woord

Die harde boodschap valt makkelijk te staven met de meest recente cijfers van het College van Procureurs-Generaal. Uit de gegevens (zie tabel, red.) blijkt dat er in België elk jaar zo'n 3.500 verkrachtingen worden gemeld bij de politie. Daarvan wordt ongeveer de helft geseponeerd. Ook uit cijfers van de VN blijkt dat België ontstellend slecht scoort op het vlak van vervolging en veroordeling van verkrachtingen. Bij klachten over verkrachting wordt in 58 procent van de gevallen een verdachte geïdentificeerd. Maar slechts in 4 procent wordt de verdachte ook veroordeeld - in Europa is het gemiddelde 14 procent.

Danièle Zucker (psychologe en profiler) «Uit die cijfers blijkt dat inertie het ordewoord is in België, als het over verkrachtingen gaat.»

Zucker luidde vorig jaar in Humo al de noodklok over het geringe aantal vervolgingen in verkrachtingszaken. De profiler werkt intensief samen met de federale politie - zij was het die recent onder meer de profielen over de Bende van Nijvel opstelde.

Zucker «Niemand ligt echt wakker van de verkrachting van volwassenen. De heersende mentaliteit is: 'Bon, het is erg. Hij heeft haar verkracht en dat mag niet. Maar ja, hij had wat gedronken en het is gebeurd. Wat moeten we daar nu mee? We zullen hem een straf met uitstel geven, als waarschuwing. Dan zal hij het niet meer doen.' Wat een naïviteit!»

Er is natuurlijk het probleem van de bewijsvoering, geeft Zucker toe. Verkrachting is zelden zwart op wit te bewijzen. Maar je moet ook bewijsmateriaal wíllen verzamelen. Daarvoor bestaat veel te weinig expertise. Het eerste onderzoek van vrouwen onmiddellijk na hun verkrachting gebeurt vaak door stagiaires gynaecologie die daar niet voor opgeleid zijn. Ze weten niet hoe ze sporen moeten verzamelen, en ze hebben er ook geen tijd voor - op de spoedafdeling hebben ze andere en dringender zorgen aan hun hoofd.

Traumatologen, die aan de hand van kneuzingen, schrammen en verwondingen kunnen uitmaken of er sprake was van dwang - dus seks zonder wederzijdse toestemming - worden niet geconsulteerd. En dan valt het bewijsmateriaal magertjes uit, en geven rechters de verdachte het voordeel van de twijfel.

Zucker «Ze volgen de logica van woord tegen woord, maar ze gaan niet op zoek naar bewijzen.»

Met colaflesje bewerkt

Voor verkrachting binnen een relatie geldt hetzelfde: de dader loopt weinig gevaar op een veroordeling. Concrete cijfers bestaan er niet, maar alle geraadpleegde instanties bevestigen het: veroordelingen zijn zo mogelijk nog schaarser dan bij 'gewone' verkrachtingen. Het heeft ook lang geduurd voor verkrachting binnen een relatie officieel erkend werd. De eerste wet dateert van 1989, tien jaar na de eerste veroordeling.

Advocate Liliane Versluys over dat precedent uit 1979: 'Je kon niet naast het geweld kijken: een man had gefilmd hoe hij de vagina van zijn vrouw met een colaflesje had bewerkt. Gruwelijk. Maar er was wel bewijslast te over, dus die man werd veroordeeld voor de verkrachting van zijn vrouw. Als eerste, want daarvoor was het twijfelachtig of verkrachting binnen een huwelijk wel kon. Een vrouw moest haar lichaam ter beschikking stellen van haar man als die daarom vroeg, zoals ze trouw in goede en kwade dagen had beloofd. Dat was vroeger het idee. We komen van ver.'

Liesbet Stevens, specialiste strafrecht aan de K.U.Leuven, ziet hoopvolle signalen dat de mentaliteit gewijzigd is, zeker de laatste vijf jaar. Politie en parketmagistraten nemen partnergeweld - ook seksueel - meer en meer ernstig. De statistieken van het parket over partnergeweld wijzen uit dat het aantal aangiftes sinds 2006 zelfs is geëxplodeerd. Tot dan was er sprake van vijfduizend meldingen per jaar, intussen is dat opgelopen tot het tienvoudige: meer dan vijftigduizend meldingen per jaar.

Maar Karel Berteloot, beleidsmedewerker bij de Dienst voor Strafrechtelijk Beleid, vraagt zich af of ook de mentaliteit van de rechters is gewijzigd.

Karel Berteloot «Als partners die elkaar naar het leven hebben gestaan hand in hand op de zitting verschijnen, zijn rechters geneigd ervan uit te gaan dat het koppel zich heeft verzoend. De ervaring leert dat zulke verzoeningen meestal niet definitief zijn. Het is een moment van rust in een helse cirkel van geweld en terreur. Maar dat beseffen de rechters niet altijd.»

Liesbet Stevens «Vaak worden beklaagden niet veroordeeld, ook al zijn er duidelijke aanwijzingen van schuld. Oké, dat zijn verhalen uit de praktijk, dat is geen wetenschappelijk onderzoek. Maar het is wél een feit dat ontzettend weinig mensen worden veroordeeld voor partnergeweld.»

Zucker «Veel mensen, onder wie ook rechters, kampen met vooroordelen. Bij een verkrachting denken ze al snel: het was een seksueel spel dat de verkeerde kant is opgegaan. En hoe actiever het seksuele leven van het slachtoffer, hoe vaster die overtuiging. Dat is een probleem. Rechters oordelen niet objectief. »Een ander probleem is hun aperte gebrek aan kennis over verkrachters. Eén voorbeeld: een beklaagde verscheen voor de rechtbank, drie jaar nadat hij van verkrachting was beschuldigd. In de tussentijd was hij getrouwd. De rechter zei: 'U bent getrouwd, u zult intussen wel kalmer geworden zijn: ik spreek u vrij.' Dat kun je toch niet bevatten? Of je nu getrouwd bent of niet, dat zal de drang om te verkrachten écht niet doen afnemen. Hetzelfde geldt voor pedofiele priesters: ze zullen kinderen blijven aanranden, of ze nu getrouwd zijn of niet. De discussie over het celibaat is naast de kwestie. Verkrachting heeft niks met seks te maken, het gaat om macht.»

Ook bij verkrachtingen binnen een relatie klinkt weer dezelfde verzuchting: hoe bewijs je dat er sprake is van verkrachting?

Stevens «Het bewijs leveren dat er seksueel contact was, is makkelijk dankzij het achtergelaten DNA, zeker als het slachtoffer snel aangifte doet. Maar hoe bewijs je dat die seks zonder wederzijdse toestemming heeft plaatsgevonden? Dat is een ander paar mouwen. Dat is de hele juridische discussie in een samenleving die in de loop der jaren almaar permissiever is geworden. Wanneer kun je spreken van sm, en wanneer van dwang? Als je de verdediging in verkrachtingszaken mag geloven, doet tegenwoordig bijna iedereen aan sm. Dat is natuurlijk onzin.»

Liliane Versluys «In de praktijk worden alleen mannen veroordeeld die zélf het feit bekennen. Meestal zijn dat allochtonen, want die worden harder aangepakt tijdens het verhoor, en ze zijn minder vertrouwd met de finesses van ons juridische systeem.»

Het volledige artikel leest u in Humo 3709 van dinsdag 4 oktober 2011.

1 reactie

reageer ook 

Dinsdag 4 oktober 2011 - 16u23

Carmen

Tussen de lijnen door lees ik dat verkrachting enkel geldt onder dwang. Deze definitie voelt onvolledig aan en zeker binnen 'de vertrouwelijke sfeer' van een relatie waar grenzen verlegd kunnen worden, soms op subtiele en/of manipulatieve wijze. Ik denk hier ook aan het misleidende gevoel van angst dat maakt dat grenzen verlegd worden, tegen de wil in maar zonder actieve weerstand.

 

Reageer ook

Humo login:

(wordt nooit getoond)

Of login met facebook:

Nu in Humo

eddy merckx

Humo sprak met Eddy Merckx: 'Ik heb altijd voor België gekoerst. Nooit voelde ik me Vlaming of Waal'

  Dinsdag 22 april 2014 - 06u10

Eddy Merckx noemt Luik-Bastenaken-Luik, de Ardennenklassieker die nu zondag voor de honderdste keer gereden wordt, zijn favoriete koers. Hij won vijf edities, maar dat hadden er net zo goed meer kunnen zijn. We namen naast hem plaats in de zetel in zijn hoeve in Sint-Brixius-Rode. De beste wielrenner wilde niet over Armstrong praten, over al de rest wel. Lees meer

'Topdokters': twee dagen in het spoor van Guido Dua en Mania De Praeter

'Topdokters': twee dagen in het spoor van Guido Dua en Mania De Praeter

  Dinsdag 22 april 2014 - 06u00

‘Als mijn hand nu uitschiet, kunnen de vier ledematen verlamd zijn. Maar wees gerust: dat gaat niet gebeuren.’ Neurochirurgen Guido Dua en Mania De Praeter, topdokters uit de gelijknamige docureeks op Vier, opereren op het scherp van de snee. Humo liep twee dagen in hun spoor en zag hoe ze de ene dag een leven redden en er de volgende dag één nederig uit handen moeten geven. ‘Ook na een tegenslag moeten we er mentaal staan.’ Lees meer en bekijk een filmpje (1 reactie)

abo button
promobtn ipad
Humo 3842 22/04/2014Humo 3841 15/04/2014Humo 3840 08/04/2014Humo 3839 01/04/2014Humo 3838 25/03/2014Humo 3837 18/03/2014

Schrijf je in op Humo's wekelijkse nieuwsbrief!

Wil je als eerste op de hoogte zijn
van wat er leeft op Humo.be?
Vul hier je e-mailadres in:

Jouw aanraders

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven