VRT-journalisten Chris Van den Abeele en Bart Schols verloren hun moeder aan zelfmoord

Enkele quotes van Chris Van den Abeele en Bart Schols:

'Zelfmoord in Vlaanderen' is ook een politiek verhaal. De cijfers zijn luguber: in 2009 stapten 1.102 Vlamingen uit het leven. In de West-Europese ranking moet Vlaanderen alleen Finland laten voorgaan. Schols presenteert de feiten en cijfers van de afgelopen jaren, brengt de geestelijke gezondheidszorg in Vlaanderen in kaart, en doet Vlaams minister van Volksgezondheid Jo Vandeurzen (CD&V) een aantal kritische beleidssuggesties aan de hand - iets waar ze op diens kabinet klaarblijkelijk niet erg mee opgezet zijn.

"'Onbezorgd geluk: dat ken ik niet. Dat is me definitief ontglipt'"

• Bart Schols «Het kabinet-Vandeurzen heeft heel erg aangedrongen om van de titel 'Zelfdoding in Vlaanderen' te maken, in plaats van 'Zelfmoord in Vlaanderen'. Anders zou de minister niet meewerken aan het persmoment. Ik stond paf. Ik dacht: mannekes, mijn moeder heeft zelfmoord gepleegd. Ik mag hier godverdomme toch wel mee doen wat ik wil, zeker?»

  Chris Van den Abeele «Ik pleit ook voor de term zelfmoord. Omdat het dat ís. Een dier kan je doden, maar als je een eind maakt aan het leven van een mens, dan heet dat moord - ook als het over jezelf gaat. Je vermoordt jezelf, én je geeft je omgeving levenslang.

  »Probleem is natuurlijk dat aan de term zelfmoord een culpabilisering kleeft, een schuld. Terwijl ik het buiten de moraliteit wil zien. Ik neem het mijn moeder op geen enkele manier kwalijk dat ze zelfmoord heeft gepleegd, maar ik vind dat je de dingen niet mag verdoezelen. En dus zeg ik: mijn moeder heeft zelfmoord gepleegd.»

• HUMO Goed: wat valt er aan die ontstellende cijfers in Vlaanderen te doen?

  Schols «Een eerste vaststelling is dat de hulpverlening te versnipperd is. Je hebt het Centrum voor Algemeen Welzijn. De Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg. Het Centrum ter Preventie van Zelfdoding, waar ook de Zelfmoordlijn bij hoort.

  » Er zijn campagnes als 'Fit in je hoofd', er is de Werkgroep Verder, die zich richt op de opvang van nabestaanden. Stuk voor stuk goedbedoelde initiatieven, maar er is te véél. Wie psychisch lijdt en hulp wil zoeken, weet vaak niet waar te beginnen.

  »Terwijl ze in Nederland alles gegroepeerd hebben - ze hebben daar één centrale website waar je makkelijk kan doorklikken, en waar je ook online therapie kan krijgen. Het kan toch niet zo moeilijk zijn om zoiets in ook Vlaanderen te installeren? Maar dat zit helemaal geblokkeerd.

  » 'De tijd is er nog niet rijp voor,' hoor ik dan. Waarom niet? Dat kan toch niet zoveel kosten? Doe toch niet onnozel.»

• Van den Abeele «Wie achterblijft na een zelfmoord, moet gedwongen worden zich te laten verzorgen. Kijk, over de zelfmoord van mijn moeder kan ik perfect communiceren - met jullie. Ik heb dat nooit gekund met mijn eigen vader, en ik zal het ook nooit kunnen met mijn zus. Ik zou dit gesprek niet kunnen voeren met mijn familie: dan blokkeer ik. Dat bewijst dat, hoe evenwichtig ik er nu ook over praat, het emotioneel nooit voorbij is.»

• Schols «'t Is heel dubbel allemaal, omdat je het niet kan vastpakken. Ik kan nog altijd niet nauwkeurig omschrijven hoe die zelfmoord mijn leven bepaald heeft. Maar als het mentaal even wat minder gaat, merk ik dat er plots een fundamentele eenzaamheid over me valt.

  »Iets wat ik op zo'n moment misschien wel een beetje ga cultiveren. Mark Coenen vertelt in het boek hoe zijn psychiater hem op een bepaald moment echt heeft ingeprent: 'Je zus is dood, en ze komt niet terug.' Je mag je er niet in wentelen, je mag het niet cultiveren.»

• Schols «Ik ben au fond een gevoelsmens, en toch word ik niet snel meer geraakt. Pijn en verdriet zoek ik soms bewust op, om de dingen een beetje te doorleven. Want ik wil dingen vóélen.»

  Van den Abeele «Nu, een zekere onverschilligheid heeft ook z'n voordelen. Ik denk dat ik iets makkelijker met een bepaald soort ironie naar de dingen kan kijken. Ik zie het tragikomische in het schouwspel van alledag, de oeverloze lulligheid van al die mensjes die rondharken op die aardbol.»

'Zelfmoord in Vlaanderen', Borgerhoff & Lamberigts

Het volledige interview leest u op dinsdag 11 oktober in Humo 3710/41.