Hoe flink is links? Tom Lanoye versus Herman Brusselmans: 'Het is een meningsverschil'

, door (yd)

vrijbeeld

'Men probeert Herman en mij al 30 jaar tegen elkaar uit te spelen. Het zal opnieuw niet lukken'

Tom Lanoye «Toen ik ooit met politiek getinte columns begon in Humo, goed 25 jaar geleden, was er nog geen overdaad aan opiniestukken, zoals nu overal het geval is. Het is zowat het centrale deel van de krant geworden, wat ook een economische keuze is: je hebt geregeld een – hopelijk – wat spraakmakend stuk, en het kost een schijntje van goede onderzoeksjournalistiek. Soms heb je interessante stukken van experts die wat van hun vakgebied delen, maar heel vaak wordt het ook een vrije tribune van lobbyisten. Wat je dan merkt, is een gebrek aan kennis over wat ooit als een literair genre begonnen is. Lodewijk Van Deyssel, Multatuli, Brouwers, Komrij: dat ging niet alleen ergens over, het was ook nog eens heel goed geschreven. Hugo Claus heeft me de poëzie doen ontdekken, Gerrit Komrij de polemiek.

»Ondertussen zijn mijn columns wel langer en essayistischer geworden. Er gaat ook meer research aan vooraf. Ook over Zwarte Piet heb ik mijn huiswerk gedaan. Ik ben nagegaan waar hij echt vandaan komt, en waarom dat vooral in de Angelsaksische wereld zo gevoelig ligt. De ‘coon songs’ zijn de missing link. Dat was rondreizend variété, van Amerika tot Australië, op de kap van achterlijke en oversekste zwarten, ‘coons’, gebracht door zwart geschminkte blanken. Daar schamen Engelstaligen zich terecht om vandaag, en natuurlijk wordt er dan heftiger gereageerd op de symboliek van Zwarte Piet als iconische, wat dommige negerslaaf.»

HUMO Ook in je fictiewerk scheer je rakelings langs de actualiteit.

Lanoye «In ‘Gaz. Pleidooi van een gedoemde moeder’, bijvoorbeeld, een theatermonoloog over een moeder die over haar geradicaliseerde zoon getuigt. We zijn er langer dan drie jaar mee bezig geweest. De Franse vertaling was nog geen week uit of de bommen in Brussel ontploften. Ik heb een brief gekregen van een lerares uit het Brusselse, die ‘Gaz’ de ochtend van de aanslag had gekocht, en het in de nasleep ervan met haar klas is gaan lezen. 16-jarigen die de dagen na de aanslagen discussiëren over wat een moeder met een zoon-jihadist moet doorstaan: als iemand het nog eens over het nut van literatuur wil hebben? Of de Panama Papers, die nog maar eens duidelijk maken dat de Kaaimantaks niet meer dan een paaimantaks is: dat wordt toch allemaal beschreven in ‘Het goddelijke monster’ en vooral ‘Gelukkige slaven’? Vrolijk word je er niet van, want het herhaalt zich niet alleen keer op keer, het wordt ook steeds erger. Ik ben pessimistischer dan vroeger, ja.»

HUMO In veel van je columns probeer je te begrijpen wat er gebeurt. Dat alleen is voor je goede vriend Herman Brusselmans genoeg om je tot de linkse, politiek correcte kerk te rekenen. Zoeken naar verklaringen, zeggen dat er misschien meer speelt dan alleen de islam, is voor velen synoniem geworden met het zoeken naar excuses.

Lanoye «Die denkfout wordt wel vaker gemaakt, maar ik moet de eerste linkse nog tegenkomen die de aanslagen goedkeurt of vergoelijkt. Ik moet de eerste linkse nog tegenkomen die zegt dat godsdienst er helemaal niets mee te maken heeft. Maar mag je nog zeggen dat het intellectueel redelijk armtierig is om alléén de islam aan te halen als verklaring voor terreur? Nee, want dan staat iedereen klaar om je aan te vallen. Het is hoe langer hoe minder mogelijk om de dingen kritisch te bevragen, terwijl dat net tot de kern van de westerse waarden behoort. Als je niet meegaat in de logique de guerre van rechts, ben je automatisch een islamvriendje – de hedendaagse ‘niggerlover’. Dat was tien jaar geleden niet zo erg.

Om dit Humo-artikel verder te kunnen lezen,
kiest u één van deze opties:

IK KOOP DIT ARTIKEL

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven