Het is een alarmerend warme winter op de Noordpool: 'Als de Golfstroom stilvalt, zakt de temperatuur in Europa tot 8 graden'

'We belanden in weersystemen waarvan we de draagwijdte niet kennen'

HUMO De gemiddelde temperatuur op de Noordpool lag in bepaalde periodes van november en eind december 20 graden te hoog. Dat is alsof het bij ons in december gemiddeld 24 graden zou zijn. Hoe lang houdt die hittegolf al aan?

Maarten Loonen «Al lang: ook in het ruimere poolgebied, zoals op Spitsbergen, is de winter pas half november begonnen. Toen zakte de temperatuur onder 0 graden, terwijl dat eigenlijk al op 20 september had moeten gebeuren. De winter begon dus twee maanden te laat. Tussen november en nu is de temperatuur nog maar heel kort onder -10 gezakt, wat hoogst uitzonderlijk is, en in december zijn er zelfs nog dagtemperaturen boven 0 graden gemeten. Ik maak me dus ernstig zorgen, want ook vorige winter lagen de temperaturen ver boven wat normaal is.»

HUMO Het poolijs zou vanaf midden september moeten aangroeien. Maar die groei is later begonnen, en hij is minder dan voorheen.

Loonen «Al midden oktober was die achterstand te zien, en hij heeft zich doorgezet tot nu. Sinds 1981, het jaar waarin de metingen begonnen zijn, was er nooit eerder zo weinig zee-ijs.»

HUMO Naast het jonge ijs dat elke winter aangroeit, heeft de Noordelijke IJszee ook een kap van ouder en massiever ijs. Hoe staat het daarmee?

Loonen «Dat meerjarige pool-ijs dat uit bevroren zeewater bestaat, was vroeger ijs van vijf jaar oud: daarna smolt het weg omdat het naar het warmere zuiden (het noordoosten van Groenland, red.) ging. Maar nu is meerjarig ijs nog amper twee jaar oud, omdat er zoveel ijs wegsmelt in de zomers, die te warm zijn. De hoeveelheid meerjarig ijs neemt dus drastisch af, niet alleen qua oppervlakte, maar ook qua dikte en volume. Waardoor het nóg gevoeliger wordt voor temperatuurverhoging.»

Humo Het zomerijs is 4 à 5 miljoen vierkante kilometer groot. Dat is 150 keer de grootte van België, maar toch zegt men dat dit ijsmassief tegen 2035 of 2040 verdwenen kan zijn.

Loonen «Dat hangt ervan af of deze warme temperaturen zich doorzetten of niet. In 1990 voorspelde men dat het zomerijs mogelijk in 2100 zou verdwijnen, intussen heeft men dat bijgesteld naar zestig tot zeventig jaar vroeger. In feite gaat de opwarming zo snel dat onze modellen tekortschieten. Klimaatmodellen moeten de toekomst proberen te voorspellen, maar wat er nu gebeurt, hebben die modellen nooit voorspeld. En dat vind ik alarmerend: dat we nu in processen en weersystemen belanden die we niet kennen, die zo hors catégorie zijn dat we de draagwijdte ervan niet kunnen inschatten.

'Nooit eerder was er zo weinig zee-ijs op de Noordpool' Maarten Loonen

»Eerst was het tamelijk lineair: de CO2-uitstoot is de boosdoener die voor de opwarming zorgt. Inmiddels leren we dat niet alleen de stijgende temperaturen belangrijk zijn: het blijkt om een waaier van factoren en interacties te gaan waarop we nog te weinig zicht hebben. Het poolijs smelt immers niet alleen door hogere temperaturen, maar ook door warm water pockets. Dat zijn wateroppervlaktes tussen het ijs die donker zijn en de warmte van de zon absorberen, daar waar het glinsterende ijs de zon kan weerkaatsen. Die water pockets hollen het ijs uit en ondermijnen het. Dat is een nieuw proces en we voegen het aan de modellen toe, maar we blijven de feiten achternahollen.

Dit artikel volledig gratis lezen?

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven