Karin Heremans, directeur van het Antwerpse Atheneum: 'Laat de deradicalisatie-experts hun werk doen en belet dat politici zich ermee profileren'

, door (yds)

vrijbeeld

'Ik maak me meer zorgen over onze maatschappij dan over onze school'

Bussen, auto’s, trams: het vergt een beetje doodsverachting om de Rooseveltplaats in Antwerpen te betreden. De afgelopen jaren zijn vijf met de fiets pendelende leerkrachten van het atheneum aangereden. Zestig nationaliteiten telt haar school, ruim driekwart van de leerlingen is moslim.

HUMO Na de aanslag op Charlie Hebdo kon je nog een verband leggen, voor sommigen een verklaring: de cartoonisten hadden de profeet beledigd. De aanslagen in Zaventem en Maalbeek waren volstrekt willekeurig, en maakten ook moslimslachtoffers.

Karin Heremans «De spanningen waren hier het grootst na Charlie Hebdo, dat klopt. Na Zaventem en Maalbeek was er alleen algemene verslagenheid. We hebben de hele school samengebracht, met zeshonderd man was het hier een halfuur lang muisstil. We hebben daarna iedereen nog moeten evacueren omdat er buiten een achtergelaten valies stond. Je voelde een sterke verbondenheid. Nu nog. We hebben ook snel de boodschap van ‘Mijn jihad’ van Mohamed El Bachiri getoond, de man van Loubna, één van de slachtoffers van Maalbeek. Dat is een echt counterverhaal, een belijdenis dat de islam in oorsprong een heel humanistische en verdraagzame godsdienst kan zijn, en dat het salafisme dat totaal gewijzigd heeft. We delen meer waarden dan dat we verschillen.»

HUMO Hoe evolueerde het hier het afgelopen jaar?

Heremans «Het blijft soms een moeilijk debat. In de onderzoekscommissie in de Kamer heb ik een oproep gedaan om alsjeblieft óp te houden met polariseren. Er zijn aan de ene kant groomers bezig, lokkers die moslimjongeren proberen te radicaliseren, en langs de andere kant heb je het effect van Trump, Wilders en Le Pen, waardoor er geen rem meer staat op racistische uitlatingen. Dat zorgt ervoor dat er opnieuw spanningen groeien. En dan kopt de Gazet van Antwerpen dat ik gezegd zou hebben dat er een ‘zeer gevaarlijke polarisatie bij de jongeren’ bezig is. Versta: alle moslimjongeren. Terwijl ik net had gesméékt om het niet steeds alleen maar over moslimjongeren te hebben. Dus na zo’n kop moet ik het weer gaan uitleggen bij de leerlingen. Het is soms zo vermoeiend (zucht).»

'Durft iemand zich eigenlijk nog af te vragen of die para's voor onze deur echt efficiënter zijn dan meer leerlingenbegeleiders op school?'

HUMO Er wordt wel nog steeds geronseld.

Heremans «En het beperkt zich niet tot Molenbeek, Brussel of Vilvoorde. In heel Vlaanderen gebeurt het, van De Panne tot in Maaseik, zelfs in Brasschaat.

»Het is anders dan een jaar geleden, toen men ronselde om naar Syrië te vertrekken. Nu wordt er opgeroepen om híér afvallig te worden en onze samenleving te ontwrichten. Dat is parallel gegaan met het steeds kleiner wordende IS-grondgebied: ze zijn een in het nauw gedreven kat geworden die begint te spartelen. Dan krijg je vragen om te mogen bidden op school – niet één keer, maar herhaaldelijk – en als je weigert, is dat een bewijs dat godsdienstvrijheid voor hen niet bestaat. Als dat van verschillende kanten tegelijk komt, weet je dat er een systeem achter zit, er zijn zelfs apps die jongeren aansporen om zulke vragen te stellen. Ze hebben ook valabele argumenten: er is wel degelijk sprake van groeiend racisme, er is maatschappelijke achterstelling die onvoldoende wordt aangepakt – ook dát zit in de overtuigingsmix. Men probeert een emotionele band te leggen met kwetsbare en zoekende jongeren, en achtereenvolgens hun banden met de samenleving, hun school, hun leerkrachten en uiteindelijk ook hun familie te doorbreken, tot ze zich nog enkel identificeren met een salafistische lezing van de islam en hun groomers en geloofsgenoten. Tot alleen die inner circle overblijft, de uitverkorenen, terwijl alle anderen dan kufar – ongelovigen of afvalligen – worden. Het is een psychologisch spel dat ook typisch is bij sekten. Isolatie, manipulatie, opstandigheid, agressie, geweld: dat is de lijn die ze proberen te installeren. Wij proberen dat tegen te gaan door alternatieve verhalen te brengen, de leerlingen te laten zien dat hier leerkrachten uit de hele wereld lesgeven, te zorgen dat ze creativiteit kunnen uiten in kunstprojecten, te vermijden dat ze hun godsdienst wórden, in plaats van hem gewoon te hébben, want godsdienstig zijn op zich is uiteraard geen probleem.»

Om dit Humo-artikel verder te kunnen lezen,
heeft u een abonnement nodig:

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven