De kinderen van Jan Palsterman, het laatste slachtoffer van de Bende van Nijvel

© Thomas Legreve

Ze zagen elkaar jarenlang niet meer terug, groeiden op in verstikkende eenzaamheid en werden door iedereen vergeten.

"Het lijkt wel alsof wij nooit bestaan hebben'"

In het onderzoek naar de Bende werden ze genegeerd; op herdenkingen werden ze niet uitgenodigd. Voor de buitenwereld leek het alsof Jan Palsterman nooit kinderen had gehad.

'We hebben 25 jaar gezwegen, maar ik vind het tijd om toch eens naar buiten te komen met ons verhaal,' zegt Nele Palsterman (36), de jongste dochter van Jan: ze was elf toen haar vader werd vermoord.

Nele «Mijn vader was gaan winkelen met mijn oudste zus Irena (20) en mijn broertje Diederik (12). Zij waren al binnen in de Delhaize toen mijn vader op de parking, achter het stuur van zijn auto, werd neergeschoten. Hij kreeg vijf kogels in het hoofd. In het ziekenhuis hebben ze nog een zakdoek vol bloed in zijn hand gevonden.

»Dat wil zeggen dat hij waarschijnlijk niet onmiddellijk dodelijk geraakt was, en dat hij geprobeerd heeft het bloeden te stelpen. Wat moet er in die laatste momenten nog door hem heen zijn gegaan? Wetende dat twee van zijn kinderen binnen waren? En dat hij thuis nog drie andere kinderen had om voor te zorgen?»

HUMO Diederik en Irena waren op het ogenblik van de overval niet bij hun vader: zij waren binnen in de winkel, hij zou op hen wachten in de auto.

Nathalie «Irena was op de zuivelafdeling. Ze is vrijwel onmiddellijk in shock geraakt; een dokter die daar toevallig ook was, heeft haar een spuit gegeven om te kalmeren.

»Diederik was twaalf. Toen hij de gangsters zag, dacht hij eerst dat het zwarte pieten waren en wilde hij naar ze toe lopen. Op dat ogenblik begonnen die mannen de flessen frisdrank in de rijen boven zijn hoofd kapot te schieten. Hij heeft zich op de grond gegooid, verstijfd van angst.

»Even later zag hij de directeur van de Delhaize voorbijrennen, achtervolgd door een gangster die op hem mikte. De gangster miste alleen maar omdat de directeur net op dat ogenblik uitgleed op de vloer, die nat was van de limonade. Daar dankt die mens zijn leven aan.

»Toen riep een barse stem: 'Laat u zien, handen omhoog!' Diederik dacht dat het een gangster was, maar het was een politieman in burger. Die heeft hem volledig gefouilleerd; pas daarna mocht hij zijn handen weer naar beneden doen. Ik denk dat dat voor die jongen bijna even traumatisch was als de overval zelf. Hij wist helemaal niet of hij die vreemde man wel kon vertrouwen. Pas toen hij weer thuis was, had hij het gevoel dat hij veilig was.»

Nathalie «De dagen erna zijn in mijn herinneringen heel troebel. Niemand wist goed wat gedaan, en niemand wist hoe het verder moest. Ik was de oudste, negentien, maar ik kon niet in mijn eentje voor mijn broers en mijn zusje zorgen. Wat ging er met ons gebeuren? Dat was onze grootste vraag.»

Nele «Op de avond van de overval zijn er verschillende nonkels en tantes bij ons thuis gekomen, en iedereen heeft een kind meegenomen. Achteraf is de verdeling zo gebleven.

»Ik ben meegegaan met mijn doopmeter. Van de ene dag op de andere kwam ik terecht in een Franstalig gezin in Zellik. Ik heb ons huis in Aalst nooit meer teruggezien.»

Nathalie «In die pleeggezinnen is het verkeerd gelopen. Sociale begeleiding in die tijd was een dikke nul. Het stond niet eens in de kinderschoenen, het bestond gewoon niet. Wij kenden onze nonkels en tantes ook niet goed - we zagen ze hooguit één keer per jaar.

»Iedereen is zomaar in een familie gedropt, zonder dat er vanuit de rechtbank ook maar is nagedacht of dat kind wel in dat gezin paste, en of die gezinnen dat psychologisch wel konden dragen. Mijn broers en zusje hadden veel zorg en aandacht nodig, en die konden die families toen niet bieden.

»Nu, ik wil geen steen gooien. Niemand is voorbereid op zo'n situatie. Het lag meer aan het rechtssysteem, het gebrek aan begeleiding. Het lag aan het rechtssysteem, het gebrek aan begeleiding. Om de zes maanden kwam er een maatschappelijk werkster langs. Die bekeek de rapporten van de kinderen, en als de punten goed waren, was alles in orde. Nooit werd hen gevraagd hoe het met ze ging, hoe ze zich voelden.»

HUMO Hadden jullie geen steun aan elkaar?

Nathalie «Nee, want we zagen elkaar niet meer. Ik heb mijn broers en zus jaren niet meer gezien.»

HUMO Intussen is er weer heel wat gebeurd. Er is een andere onderzoeksrechter, en Eddy Vos leidt het onderzoek niet meer. Een paar weken geleden stelde procureur De Valkeneer van Charleroi voor om het dossier te laten kwalificeren als misdaad tegen de mensheid, zodat het nooit kan verjaren. Wat vinden jullie daarvan?

Nathalie «Zelfs als dat al zou kunnen, dan nog vind ik dat geen goed idee. Als ze ooit nog één van die daders pakken - wat volgens mij een utopie is - dan nog zijn er volgens mij door de jaren heen zoveel procedurefouten gemaakt dat ze hem toch nooit meer kunnen veroordelen.

»Soms denk ik dat ze er maar beter mee stoppen. Als ze het onderzoek afsluiten en laten verjaren, komt er misschien nog iemand met de waarheid naar boven. Als ze het heel ons leven laten openstaan, dan zullen we heel ons leven niets weten.

»Ik vind dat wij toch recht hebben op de waarheid, ooit. Dat blijf ik hopen. Ik heb veel spijt dat de wet op de spijtoptanten er nooit gekomen is: dat had ons misschien nog iets van de waarheid opgeleverd. Stop het onderzoek, en zet de deur open voor spijtoptanten: dan kunnen die in ruil voor strafvermindering zeggen wat ze weten.

»En gebruik het geld voor onderzoeken die je wél nog kan oplossen, want er worden elke dag mensen vermoord. Dat klinkt extreem, maar als ze er na 26 jaar nog altijd niks van gebakken hebben, wat moet je dan nog verwachten?»

HUMO Hoe gaat het vandaag met de Palstermannekes?

Nele «Ik vind dat we uiteindelijk allemaal toffe mensen geworden zijn. Gewone mensen, die elke dag hun best doen om het beste aan hun eigen kinderen te geven. We zijn allemaal goed terechtgekomen, ook professioneel. Daar ben ik trots op. We hebben er hard voor geknokt.

»Ik wil toch nog iets zeggen: mijn vader is het enige slachtoffer van de Bende van Nijvel zonder graf. Zijn zerk op het kerkhof van Aalst is weg. We hebben er alles aan gedaan om dat tegen te houden, maar bij de stad zeiden ze dat er niets aan te doen was. Administratieve regels, nietwaar.

Nathalie «We hebben altijd alles in stilte gevolgd en nooit geklaagd. Alleen vonden we dat dit interview nu wel even moest. We willen geen aandacht. Alleen erkenning, en een klein beetje respect.»