Over de rooie: het crisisdagboek van Johan Vande Lanotte

Met goedkeurend geknor ontvangt hij de allerlaatste updates van de regeringsonderhandelingen. Tot ineens zijn gezicht verkrampt. De boodschap loopt binnen dat goede vriend Steve Stevaert de volgende ochtend al zijn publieke mandaten zal neerleggen en met pensioen gaat. Vande Lanotte verliest meteen zijn jolige luim en begint nog wat nerveuzer met zijn linkervoet te wippen. 'Verdomme, dat is dus géén goed nieuws,' zucht hij. 'Steve is niet de man om niets omhanden te hebben.'

"De dood van mijn moeder heeft er diep ingehakt"

Johan Vande Lanotte anders ook niet: terwijl u dit leest is hij misschien al vicepremier in de regering-Di Rupo I, en deze week verschijnt bij De Bezige Bij Antwerpen zijn ‘Dagboek van een politieke crisis’, opgetekend door journalist Jörgen Oosterwaal. Gedachten en herinneringen aan hondsellendige maanden waarin België dreigde te kapseizen. Het boek begint verrassend met een voorwoord van Bart De Wever,die zowaar een vriend geworden is.

Johan Vande Lanotte «Een paar jaar geleden hebben we eens lang gepraat over onze ouder wordende ouders. Dat schiep meteen een band. Ik vertelde Bart dat ik mijn moeder veel te laat had voorgesteld om bij ons in Oostende te komen wonen. Waarom had ik me niet beter voorbereid op de moeilijkste, minst aangename jaren van haar leven? Bart stond voor eenzelfde keuze, en hij heeft onlangs een huis gekocht waar ook zijn moeder is komen wonen.

»Het klikt gewoon tussen ons. We dagen elkaar graag uit in discussies, het liefst met veel humor. Dat draait altijd uit op een kleine wedstrijd. En we hebben elkaar nog nooit bedrogen, hoezeer onze opinies ook uit elkaar liggen.

»Vriendschappen tussen politieke tegenstanders zijn eerder zeldzaam. Zelfs attent met elkaar omgaan wordt uitzonderlijk. Ik heb een hekel aan die ruwe zeden in de politiek. Bart heeft een reactionaire visie op de welvaartsstaat, maar daarom reken ik hem nog niet tot mijn vijanden. (Fijntjes)Misschien zijn het wel de jaren die me milder maken.»

HUMO De eindeloze onderhandelingen gingen vaak ver voorbij de pijngrens. Hebt u ooit willen stoppen?

Vande Lanotte «Als je beslist om als koninklijk bemiddelaar te onderhandelen, moet je achteraf niet komen klagen. Niemand heeft me gedwongen om die opdracht te aanvaarden. Het was mijn plicht om voort te doen. Ook toen mijn moeder overleed.»

HUMO In uw boek kampt u nochtans met schuldgevoelens.

Vande Lanotte «Het was een afgrijselijke, slopende periode, maar stoppen was het ergste wat ik kon doen. Dat zouden ook mijn ouders gevonden hebben. Maar eerlijk: mocht ik vooraf geweten hebben wat me te wachten stond, dan zou ik de opdracht nooit aanvaard hebben. Stel je voor, aan haar sterfbed zat ik te sms’en over een opdracht van de koning. De dood van mijn moeder heeft er diep ingehakt, maar er was geen tijd om die te verwerken. Daar heb ik een zware prijs voor betaald. De grootste emotionele klap kreeg ik maanden later als een boemerang met vierdubbele snelheid in mijn gezicht. Tijdens de eerste interviews na haar overlijden kon ik mijn ogen niet droog houden. Ik wist niet wat me overkwam.»

HUMO Had u vaker het gevoel dat uw job met uw privéleven aan de haal ging?

Vande Lanotte «Mijn job isvoor een stuk mijn privéleven. Niets was bijvoorbeeld meer opslorpend dan Binnenlandse Zaken. Een dag met minder dan zeven acute problemen leek toen een vakantiedag. Ik weet nog dat Marijke (echtgenote van Vande Lanotte, red.) in die periode over zichzelf schamperde: ‘Dossier 47 zou ook graag eens behandeld worden.’ Zelfs thuis bleef ik in mijn rol van minister steken. Ik praatte in monologen van drie minuten per onderwerp. En dan ging mijn aandacht onverbiddelijk naar iets anders. Alleen met mijn kinderen naar hun sportwedstrijd of naar de dokter gaan was heilig.»

HUMO Veel applaus voor al het labeur hebt u het voorbije jaar niet gekregen: op forums en in de sociale media werden de onderhandelaars uitgespuwd.

Vande Lanotte «Dat raakte mijn koude kleren niet. Ik doe niet aan politiek uit behaagzucht. Een veertiger die op het lezersforum van een krant zijn frustraties van zich af moet schrijven, heeft een groter probleem dan ik.»

HUMO U komt zelden of nooit met uw privéleven in de media, maar in uw boek gaat u er wel op in.

Vande Lanotte «Het overlijden van mijn moeder kreeg publieke aandacht omdat ik koninklijk bemiddelaar was. Dat was onvermijdelijk, en daarom heb ik erover gepraat.

 »Ik heb vooral een probleem met media die het privéleven van politici te grabbel gooien om hun verkoopcijfers op te krikken. Waarom zijn de zogenaamde sms’jes van Yves Letermegepubliceerd in ‘Story’? Toch niet uit journalistieke bevlogenheid? Nee, men vindt ze vettigen wil er geld aan verdienen. Het is commercie. De bakker verkoopt brood om eraan te verdienen, niet uit een nobel streven. Zo is ook de uitvergroting van Steve Stevaert zijn privéleven een vette kluif voor de media, na de affaire-Dominique Strauss-Kahn.»