'Tomtesterom’: Tom Waes ziet ze vliegen

"Bang was ik niet, maar wel mottig als een krab."

Soit, bij dezen zit iedereen op het puntje van zijn stoel. 'Eén week te vroeg, helaas,' vindt Tom Waes, 'ik zeg nog: doe die persconferentie een week later, maar dat ging om één of andere reden niet.'

Ons vorige interview met Waes, in de lente van 2008, ging vreemd genoeg ook al over de punten en komma's in de luchtvaartwetgeving. Waes was toen met een zelfgebouwd vliegtuig neergestort, en het verwonderde ons dat het in deze tijden van regelneverij niet verboden was om te crashen met een zelfgemaakt vliegtuig.

Een jaar of vier later blijkt dus ook dat je, als niet-piloot, mag opstijgen, rondvliegen en landen met een Boeing 737. Gewicht, droog aan de haak: zo'n tachtig ton.

Tom Waes «Ik was zélf verbaasd. Ze rolden dat vliegtuig uit de hangar, en ik zei tegen Pascal (de geluidsman van 'Tomtesterom', red.): 'Dat dat mág!'»

Of Waes ook met de Boeing is neergeploft, is op het moment dat wij dit schrijven nog niet bekend, maar hij zíét er in elk geval nog patent uit. Net als de piloot die hem tijdens zijn stunt begeleidde: captain André Berger heet de man, en op zijn kaartje staat dat hij Director Flight Operations is bij Jetairfly. Kennelijk is het idee voor de stunt gerijpt op het personeelsfeest van Jetair, na het zingen van 'Dos cervezas', en de consumptie van iets méér dan dos cervezas.

Waes «André begon zelf over die aflevering met ons zelfgebouwd vliegtuig. En hij zei: 'Met een Boeing vliegen, zou dat niks voor jou zijn?' Tja, dat leek me wel iets.»
Berger «Wacht, ik bedoelde wel met een simulator.»
Waes (verbaasd) «Serieus? Dat wist ik niet. Nee, een simulator is niet echt interessant.»
Berger «Dat heb je toen ook gezegd. Bon, we zijn daarover beginnen te praten, ook binnen het bedrijf, en we hebben besloten dat we het wilden proberen. En op een gegeven moment hebben we tegen elkaar gezegd: 'Het makkelijkste is om Tom gewoon te leren vliegen.' (lacht) Het was in elk geval veel moeilijker om iedereen te overtuigen van het opzet van het programma. De autoriteiten waren bezorgd dat we de pilotenopleiding in het belachelijke zouden trekken. Wat níét de bedoeling was.
En het moest ook allemaal snel gaan.»
Waes «Wij zijn mekaar in september 2010 tegen het lijf gelopen, en op 23 mei 2011 was de vlucht. Een half jaar. Dat is héél snel.»

HUMO Er wordt gesuggereerd dat jullie gebruik hebben gemaakt van een achterpoortje in de wet - dat dringend dicht moet.
Waes «In welke zin zouden ze de wet dan aanpassen, vraag ik me af? Ik heb solo gevlogen in een klein vliegtuig, daarna heb ik in een simulator geoefend en ben ik overgestapt op een groot vliegtuig. Elke piloot komt op een dag uit een klein vliegtuig, en moet dan in een groot vliegtuig stappen, hé.»
Berger «Er zit helemaal geen lacune in de wetgeving. Mensen die dat zeggen, beseffen niet goed wat voor een intensief programma Tom gevolgd heeft. Ik hoor nu mensen zeggen: geef mij zo'n opleiding en ik kan dat ook. Ik garandeer u – die kunnen dat niet. Ze mogen nooit zo snel de stap zetten van een klein vliegtuig naar een Boeing. De theorie die Tom heeft verwerkt, de technische kennis, de motoriek die nodig is om met zo'n groot toestel te vliegen: niemand doet hem dat na.»

HUMO Waarom is die motoriek zo belangrijk?
Berger «Een Boeing reageert gewoon héél traag.»
Waes «Een klein vliegtuig is meer als een auto. Je komt aangevlogen, je trekt aan je stuur en je verandert van richting. Als je te hoog zit, zet je de motor af en je zakt. Een Boeing reageert pas na tien seconden. André kon driehonderd meter op voorhand zeggen: je haalt het niet, trek maar weer op. Dat zie je ook heel mooi in de aflevering: in die vliegsimulator crash je dan namelijk. Ik deed wel wat ik moest doen, maar veel te laat.»

All yours

HUMO In de krant zeiden jullie: 'Tom heeft maar drie procent geleerd van wat je moet kunnen om te vliegen, maar die drie procent beheerste hij wel perfect.' Hangt die drie procent dan niet onlosmakelijk vast aan de andere zevenennegentig procent?
Berger «Ja en nee. Er zijn veel dingen die je op voorhand kan beslissen. Hoeveel brandstof tanken we? Hoe zwaar laden we? Welk vluchtplan volgen we? Dat hebben we hem allemaal niet geleerd. Maar van het vliegen zelf heeft hij wél alles geleerd, hè. We zijn op een aantal punten zelfs strenger geweest dan de wet voorschrijft. Puur wettelijk gezien is het bijvoorbeeld niet nodig om luchtacrobatie te doen voor je lijnpiloot mag worden. Bij Tom hebben we dat wel gedaan, omdat we wilden zien of hij in de meest onmogelijke situaties zijn cool zou bewaren.»
Waes «Ze hangen je ondersteboven in de lucht en zetten de motor af, en zeggen: 'Voila, all yours.' Dat is raar, hoor. Bang was ik niet, maar wel mottig als een krab. Ik heb een half uur in het gras gelegen achteraf. Maar het was een goeie les.
Voor de rest leek het heel erg op je rijbewijs halen. Je begint met de theorie. Na een uur of tien ga je al eens mee met een vliegtuig. De instructeur vliegt, maar gaandeweg laat hij je ook dingen proberen: opstijgen en landen, richting houden. Bon, en daarna was het theorie over de Boeing. Een zware boterham, amai.»
Berger «Hij moest niet alles in detail kennen, maar hij moest wel begrijpen hoe alle systemen met elkaar verbonden zijn. En dan zijn we ook nog door alle noodprocedures gegaan. Hij was daar een beetje kwaad om, denk ik, maar we hebben in de simulator tientallen keren een brandende motor geoefend.»
Waes «Klopt. En een gear collapse - neerkomen en het landingsgestel breekt af. Op een bepaald moment denk je wel: hopen dat dát niet gebeurt.»
 

Bekijk de eerste videobeelden van de nieuwe reeks van Tomtesterom »