Dokter Google en apotheek Internet: doe-het-zelfgeneeskunde

Of die informatie ook betrouwbaar is, hangt ervan af: would-be dokters bewerken enthousiast lemma's op Wikipedia, en schijnbaar objectieve websites zitten vol halve waarheden of sluikreclame. Huisartsen moeten panikerende patiënten daarna geruststellen, als die intussen al geen illegale geneesmiddelen hebben gekocht bij koosjer uitziende onlineapotheken. We spelen met onze gezondheid op het internet, en de nepmedicijnenmaffia verdient er miljarden aan.

"Die pillen werken ofwel niet, ofwel zijn ze dodelijk"

Volgens een recent onderzoek van researchbureau InSites Consulting zoekt meer dan de helft van de Belgen geregeld medische info op het internet, vooral voor niet-levensbedreigende aandoeningen als haarverlies, artritis, blaasinfecties, libidoproblemen en symptomen van de menopauze.

Enkele quotes

• Professor Thierry Christiaens, zelf ook huisarts, is verbonden aan de vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnszorg van de Universiteit Gent, en heeft vaak te maken met patiënten die eerst het internet geraadpleegd hebben voor hun kwaal. Hij haalt een cartoon boven waarop een dame met een dik pak papier bij de dokter zit: 'Doctor, again I have to disagree with you!'

  Thierry Christiaens «Ik heb er niets op tegen dat mijn patiënten hun symptomen googelen, maar ik vraag ze wel óf ze het gedaan hebben, want zelf zullen ze er niet zo snel over beginnen. Nochtans is het belangrijk dat ik dat weet. Een voorbeeld: als een patiënte googelt op 'blaasontsteking', komt ze in geen tijd op sites over veenbessen terecht. Als ik daar niets over vertel tijdens de raadpleging, zou ze zich kunnen afvragen waarom ik dat niet heb gedaan. In het andere geval zou ik kunnen uitleggen dat veenbessen volgens verscheidene onderzoeken een béétje preventief werken bij vrouwen die veel last hebben van blaasontstekingen. Maar als je alleen afgaat op wat je er op het internet over vindt, lijken ze het beste medicijn, terwijl andere geneesmiddelen veel betere resultaten geven.

• HUMO Wordt de kwaliteit van de medische info op het internet onderzocht?

  Christiaens «Vijf jaar geleden is daar op grote schaal onderzoek naar gedaan, en toen ging ongeveer twee derde van de medische websites over alternatieve geneeskunde, zoals homeopathie, chiropraxie, acupunctuur of osteopathie, maar ook de meest excentrieke kwakzalverij. Onlangs vertelde iemand me over een website waar je voor veel geld een medicijn tegen reuma op basis van silicium kunt kopen. Je vond er een hele uitleg over het verband tussen silicium en gewrichtsklachten, dat pas was ontdekt. Ik checkte dat bij een internationale medische database, maar ik vond daar niets over terug. Niet te verwonderen, want silicium is eigenlijk gewoon zand. Die hele website is puur bedrog.

  »Minstens even problematisch vind ik die knap gemaakte websites van de farmaceutische industrie. Googel eens 'migraine': bovenaan in het lijstje zoekresultaten zie je een link naar pijnstiller.be, een website van Johnson & Johnson (de farmagigant achter bekende pijnstillers als Perdolan, red.).»

• HUMO Gezondheid.be eindigt vaak bovenaan als je lukraak een ziekte googelt.

  Christiaens «Dat lijkt op het eerste gezicht één van de betere sites: de artikels zijn vrij kritisch, en er staan meestal bronvermeldingen bij. Maar het is moeilijk te achterhalen wie de inhoud bepaalt, en er zijn de onvermijdelijke reclameboodschappen.»

• Wie een medicijn wil en daarvoor liever niet langs huisarts en apotheker passeert - uit gêne, bijvoorbeeld als hij viagra wil kopen, of omdat hij illegaal spul wil, zoals spierversterkende middelen - vindt ruimschoots zijn gading op het internet.

  Eind september 2011 nam België samen met tachtig andere landen deel aan de vierde internationale Pangea-actie tegen de onlineverkoop van illegale en valse geneesmiddelen, onder leiding van Interpol en de Wereld Douane Organisatie. Wereldwijd werden 55 mensen vervolgd, 13.500 websites gesloten en 8.000 pakketten met meer dan 2,4 miljoen illegale en nagemaakte pillen in beslag genomen. Daarbij zaten antibiotica, steroïden, kankergeneesmiddelen, antidepressiva en anti-epileptica; de totale verkoopwaarde bedroeg 3,4 miljoen euro.

• Maar België is vooral een belangrijk transitland, onder andere voor nagemaakte antibiotica en antimalariamedicijnen voor Afrika.»

  HUMO Waar worden die medicijnen gemaakt?

  Vancauwenberghe »Vaak worden die pillen met een betonmolen ineengeflanst in kleine labo's, zonder enige kwaliteitscontrole en in slechte hygiënische omstandigheden. Maar ook reguliere fabrieken in China en in India, waar de grote farmabedrijven grondstoffen aankopen, vervalsen medicijnen. Je stapt daar binnen en je zegt: 'Maak mij een antibioticum met 500 milligram actieve stof.' Het eerste wat ze vragen, is: 'Moet dat er écht in zitten, of wil je het alleen op de verpakking?'

  »En het gaat verder dan dat. Chinese scheikundigen goochelen daar op aanvraag met actieve stoffen. Je kunt wat laten sleutelen aan een bestaande molecule uit een bekend medicijn zoals viagra, en je noemt het resultaat een voedsingssupplement. Zo hoef je niet de peperdure registratieprocedure voor een geneesmiddel te doorlopen, en je ontsnapt aan elke vorm van controle. Op de verpakking staat alleen: 'Chinese kruiden, goed voor de potentie.' Je product wérkt, en het is ook stukken goedkoper dan het originele medicijn. Dat gepruts aan moleculen wordt een enorm probleem.»