Onze Man troost Athene

© Photonews

Mijn hernieuwde kennismaking met Athene baadt bepaald niet in een sfeertje van vrolijkheid. Wanneer ik op een straathoek een kleine samenscholing zie, ga ik een kijkje nemen. Een deel van de straat is afgespannen met politielint, en een ambulance staat nerveus stationair te draaien.

"Niemand legt ons uit tot welk geluk al die ellende moet leiden"

Ik kijk, en zie hoe twintig meter boven de grond een vrouw uit het raam geklommen is en nu op een smalle richel zit, haar benen bungelend in het ijle.

 'Ze dreigt met zelfmoord,' vertelt iemand me, 'en ze zit hier al uren. Eerst was ook haar man erbij, maar die kon al snel weer naar binnen gehaald worden. Zij blijft zitten.'

Harikleia – zo heet de vrouw – is ten einde raad. Ze werkt samen met haar man voor de OEK, een sociaal huisvestingsprogramma van de Griekse overheid. Maar dat wordt binnenkort – 'Besparingen, meneer!' – opgedoekt, en dus dreigt het echtpaar zonder werk te vallen.

In de late namiddag, na meer dan vijf uur op een centimetertje van de dood, laat ze zich toch De zelfmoordcijfers in Griekenland schieten door het dak sinds de crisis op toerental kwam, maar Harikleia zal geen deel uitmaken van de statistieken. Ik ben er oprecht blij om.

• Panagiotis «Je moet weten dat Griekenland heel lang arm is geweest. We hebben een geaccidenteerde geschiedenis: waar in veel Europese landen na de Tweede Wereldoorlog een periode van rust en welvaart aanbrak, kregen wij een burgeroorlog en een dictatuur te verwerken. Onze ouders en grootouders hadden niks, ze waren ongeschoold, vaak zelfs analfabeet, zonder enig toekomstperspectief.»

• Panagiotis «We werden geregeerd door een elite die niet deugde. Kijk, wereldwijd bestaat er een ongeschreven wet: de elite heeft recht op privileges – rijkdom, aanzien, luxe. Op voorwaarde dat ze leiderschap toont en de weg wijst – of dat nu op spiritueel, politiek of economisch vlak is. En dat is hier niet gebeurd. Griekenland was een land van laisser faire, corruptie, geld uitgeven dat er niet was.

  »Als je nu iemand met de vinger wil wijzen, moet je naar iederéén kijken: de politieke kaste die zichzelf in de watten legde, maar ook de bevolking die volop meeprofiteerde. Belastingen? Die moest je niet per se betalen. De wet? Ach, een steekpenninkje en je kon dat illegale huis bouwen.

  »Iedereen is schuldig, kortom, maar wat mij betreft steken de banken er bovenuit. Je kan het mensen niet fundamenteel kwalijk nemen dat ze in een zeepbel geloven – zeker niet als ze uit een traditie van armoede komen.

  »Maar je kunt de banken wél verwijten dat ze kredieten toekenden aan mensen die die niet konden dragen. Dat ze de gemiddelde Griek leningen toestonden waarvan ze zeker wisten dat die ze nooit zou kunnen terugbetalen.

  »Onlangs zei iemand me dat Griekenland het enige overgebleven Sovjetland is. Een poëtische overdrijving, maar er zit verdomd véél waarheid in.»

• George «Mijn vader heeft 45 jaar als arbeider gewerkt, en hij had een schamel pensioentje. Dat is ondertussen gehalveerd: de armoede wenkt. Terwijl hij net door zo hard te werken de armoede van zijn familie ontstegen was.

  »En mijn vrouw, die in de openbare sector werkt, verdiende tot voor kort 1.200 euro per maand. Dat werd eerst teruggebracht tot 740 euro, en nu tot 600 euro. Een halvéring.»

• Konstantina «Ik begrijp helemaal waarom Europa nu de bad teacher speelt die de stoute jongetjes van de klas een strenge straf oplegt. Ik begrijp dat er gigantische inspanningen nodig zijn om financiële hulp van Brussel te rechtvaardigen en de toestand hier enigszins recht te trekken. Maar ik begrijp tegelijk ook dat die besparingen er stevig inhakken, en dat je ze niet tot in het oneindige kunt doortrekken. Dat er een moment komt waarop het niet meer menselijk is.

  »Nu al zijn er mensen die zo diep in de ellende zitten dat ze zeggen: 'I don't care anymore.' Mensen van wie alles afgepakt is, en die redeneren: 'Stap maar uit die eurozone, laat die staat maar failliet gaan: voor mij kan het toch niet erger.' En dat snap ik helemaal. Wie compleet aan de grond zit en moet schoffelen voor een menswaardig bestaan, heeft geen boodschap aan de Europese idee, en aan die poging om langzaam uit de put te klimmen.»

• Rania «Er is geen project. Er wordt gesneden in de lonen, de pensioenen en de uitkeringen; de belastingen gaan met een rotvaart omhoog; de werkloosheid is immens - maar daar staat niets tegenover: geen enkele politicus spiegelt ons een toekomst voor. Er wordt ons niet uitgelegd tot welk geluk al die ellende moet leiden, we hebben niet het idee dat onze politici voor ons aan het zorgen zijn.»

• Rania «We moeten zélf de oplossing vinden. Griekenland is als een alcoholicus. Die kan ook overal om hulp bedelen en goede raad aangereikt krijgen, maar hij zal zijn probleem uiteindelijk zélf moeten oplossen. We trekken telkens weer naar Europa met ons handje open. Geld van Brussel moet ons redden, maar ik vind dat kortzichtig. We zouden in Brussel, Berlijn en Parijs beter vragen hoe je dat nu precies doet, een moderne natiestaat vormen waarin iedereen hard werkt, de corruptie tot een minimum wordt beperkt en de wet gewoon de wet is.»