2 jaar na zijn dood: zijn zoon en zijn bassist herdenken Johnny Cash

Het zijn indrukwekkende cijfers: in zijn loopbaan, die zich uitstrekte van 1955 (hij was toen 23 en stond met Elvis Presley en de andere Sun Records-stalgenoten aan de wieg van de rock-'n-roll) tot aan zijn dood (hij overleed op 12 september 2003, op 71-jarige leeftijd, uitgeleefd maar toch nog in de weer met een vijfde 'American Recordings'-cd) bracht Johnny Cash zomaar eventjes 450 (vierhonderd vijftig!) singles uit en meer dan 1.800 (duizend achthonderd!) langspeelplaten & cd's.

Omdat er later dit jaar (2005, nvdr) een reguliere, afgeslankte uitgave van 'Johnny Cash: The Legend' (zie ook onderaan dit stuk) verschijnt, op 27 september de derde en laatste plaat van The Highwaymen (Cash, Kris Kristofferson, Willie Nelson en Waylon Jennings) wordt heruitgebracht, er binnen afzienbare tijd een film over zijn leven uitkomt ('Walk the Line', met Joaquin Phoenix en Reese Witherspoon in de hoofdrollen) én de man in 't zwart toch tientallen van de machtigste songs uit de geschiedenis van de muziek heeft geschreven & gezongen: een interview met twee mensen die hem het beste gekend hebben, zijn zoon John Carter Cash (tevens executive producer van zijn laatste cd's) en zijn bassist van de eerste kwarteeuw van zijn carrière, Marshall Grant.

Wat is de inleiding van een buitenlands interview zonder een smeuïg verhaal over de taxichauffeur! Onze Man blijkt van het besmuikte type te zijn - zijn hemd is op twee plaatsen gescheurd, zijn broek heeft vorige eeuw voor de laatste keer rondjes gedraaid in de wasmachinetrommel - en zowel de essentiële onderdelen van zijn overjaarse Buick als zijn armtierige pantalon zijn aangesjord met geplastificeerde blauwe wasdraad. Mijn wrevel dat ik geen huurwagen heb besteld om me naar Hendersonville te begeven, zo'n 35 kilometer van downtown Nashville, slaat om in benauwdheid wanneer we van Vietnam Veterans Parkway de drukke Highway 386 opdraaien en de man achter het stuur plots foetert 'dat-ie toch maar beter zijn bril had meegebracht', mij in één moeite door verzoekend 'de bordjes met de afritten hardop voor te lezen'.

Maar aldus voorovergebogen tussen de autostoelen, spiedend naar afritnummers en met argwaan het verkeer inschattend, heb ik tenminste geen tijd om zenuwachtig te worden: ik heb namelijk afgesproken in de heiligste aller plekken, The Cash Cabin, de kleine, mythische blokhut slash rudimentaire opnamestudio waar Johnny Cash de laatste decennia van zijn leven aan zijn liedjes werkte, met de hulp van zijn zoon zijn demo's opnam (sommige belandden in die onopgesmukte versie op de 'American Recordings'-platen), muzikanten en producer Rick Rubin uitnodigde om songs te komen opnemen wanneer de gezondheid hem belette te reizen, de helse pijn van zijn talloze kwalen probeerde te vergeten of anderszins tot rust kwam. De cabin ligt op een boogscheut van de adembenemende Cash-residentie aan Old Hickory Lake. Een bedevaartplaats dus if I ever saw one! I am a pilgrim.

Ik sta dan ook met knikkende knieën en een droge keel aan de gammele ingangspoort van het domein op John Carter Cash te wachten, die mij op het afgesproken uur met zijn terreinwagen oppikt, en met evenveel schroom betreed ik na een hobbelige rit over de veldwegen van het uitgestrekte landgoed via de stenen trapjes de front porch en de blokhut. Ik zal mij elke seconde van het volgende uur van de gewijde plek bewust blijven; aanvankelijk fluister ik zelfs van ingehouden piëteit, zal ik later op de cassette horen. In de cabin - knus en huiselijk zoals het een blokhut past, in een hoek het verweerde houten Delia-kruis uit de clip voor 'Delia's Gone' (met Kate Moss), elders een Martin-gitaarkist en een zwarte akoestische gitaar, foto's van Cash en zijn vrouw June Carter aan de muren, een grote open haard, verder nog een ordelijk keukentje en, het zal wel aan mijn verbeelding liggen, overal de bijna tastbare geest van Johnny Cash - vlij ik mij neer in de meest uitnodigende couch, om meteen weer recht te veren wanneer John Carter Cash mij glimlachend vertelt dat de bank het favoriete zithoekje van zijn vader was. Hij maant mij aan te blijven zitten. Ik in de favoriete fauteuil van the man in black: moeder, op de valreep heb ik tóch nog iets van mijn leven gemaakt!

HUMO Zal iemand ooit de pijn onder woorden kunnen brengen die je vader op het einde van zijn leven geleden moet hebben? Hij was echt uitgeteerd.

JOHN CARTER CASH « Op het laatst was-ie zo goed als blind, hoorde hij heel slecht en werkte er in heel zijn lichaam niets meer naar behoren. Hij was stram en kromgetrokken van de reuma, en zijn gelaat trok scheef sinds een kaakoperatie. Ik bespaar je de details, maar ik denk niet dat er een dag is voorbijgegaan dat hij niet heeft afgezien. Alleen in deze blokhut kon hij nu en dan nog doen wat hij het allerliefste deed: met muziek bezig zijn - die van hem, de liedjes die Rick Rubin en ik opduikelden, of de songs die hij ons voorstelde om op te nemen. Maar: ik heb hem nooit horen klagen, geen onvertogen woord kwam er over zijn lippen. Mijn moeder (June Carter, red.), zijn muziek en zijn geloof in God hielden hem overeind, denk ik.»

HUMO Wist je dat zijn einde nabij was toen je moeder een paar maanden eerder onverwacht overleed?

CASH « Haar dood was een verrassing, misschien wel vooral voor mijn vader. Niemand geloofde dat zij eerder zou heengaan dan hij; ze was fysiek ook zoveel sterker. Hij kon niet zonder haar, en haar dood moet hem een fameuze knauw gegeven hebben. Hij is meteen na de begrafenis opnieuw aan het werk gegaan, zoals ze hem op haar sterfbed had gevraagd, maar 't was duidelijk dat het belangrijkste uit zijn leven weggesneden was.»