In Memoriam Senne Rouffaer (1925-2006)

Humo sprak met Senne Rouffaer - door Guy Mortier

(Humo 1323 13 januari 1966)

'Ik vind de jongelui van tegenwoordig veel en veel interessanter dan wij vroeger: wij waren maar slaafse ja-knikkers en suffe herkauwers van wat ons werd voorgehouden'

Hij heeft zijn schoenen uitgeschopt, en met opgetrokken knieën luiert hij lekker in een hartveroverend suffe sofa. Hij heeft een plezierig gezicht dat om de haverklap wil lachen, en zijn haar is kort geknipt.

SENNE ROUFFAER « Niks ook, brasem. Moet dat?»

ROUFFAER « Zoek het daar maar als je wil. Want het was jagen en jakkeren met 'De Man Die Zijn Kruin Kort Liet Knippen': ik vraag me af waar ze de kracht haalden om een film van anderhalf uur klaar te stomen in een periode van achtentwintig dagen.»

ROUFFAER « Ik dacht zo dat er veel kwaliteiten inzitten. Het was natuurlijk een verdraaid lastig schizofreen onderwerp: maar André Delvaux heeft als enige pretentie gehad dat moeilijke verhaal goed in beeld te brengen, zonder ideologisch de held te willlen uithangen. Hij is geen Ingmar Bergman, die als een onvolwassen stumperd met quasi-filosofieën pleegt te goochelen om zijn overigens zeer knap camerawerk commercieel te sausen. Delvaux is een stuk wijzer geweest, en zijn film heeft zeer veel verdiensten. Dáár.»

ROUFFAER « Ik heb meer dan de anderen de kans gekregen om op te vallen, geloof ik. Het hele verhaal werd gefilmd vanuit de psyche van de man en dat was ik. Mijn Poolse tegenspeelster liep er vager tussen; dat heeft haar misschien belet een spervuur van talent te spuien.»

ROUFFAER « Daar ben ik het wel mee eens. Overigens moet je weten dat de bewuste Beata Tyszkiewicz twee jaar geleden uitgekozen werd voor de rol van Fran, toen ze nog een mooie, slanke, etherisch-onwezenlijke jongedame was en geknipt voor haar rol; maar toen we dit jaar aan het filmen sloegen bleek beste Beata een tot op zekere hoogte zwaarlijvige vrouw geworden te zijn, die helaas niet bevroedde waar het verhaal om ging en zich ertoe beperkte lekker te liggen baden - in - schoonheid. Wel sneu natuurlijk.»

ROUFFAER « Volgend jaar omstreeks maart storten we ons onder leiding van Roland Verhaevert op de verfilming van 'Het Afscheid' van auteur Michiels, samen met Julien Schoenaerts en de Nederlandse actrice Petra Lasseur.»

HUMO Film je zo graag?

ROUFFAER « Ik vind 't wel leuk - maar het nadeel is dat je bij het filmen een brok van je autoriteit verliest: op theater moet je natuurlijk Het Woordje van de regisseur ter harte nemen, maar als het doek opgaat doe je in feite wat je wil. Filmen wil echter zeggen dat er constant iemand klaar staat om de schaar te zetten in je gedragingen. Dus doe je volkomen wat de filmbaas zegt: je levert hem indirekt materiaal, dat hij verwerkt in zijn montage. Al biedt een dergeliik procédé zeer veel mogelijkheden, meer dan waartoe je zelf in staat bent: door belichting en ritme en de hele zooi krijg je de knapste resultaten. Maar ik vind het zo erg dat ik nooit weet wat de camera doet: zo zit ie dan soms de geniale acteur uit te hangen op een ogenblik dat je helemaal niet in beeld komt, en durf je eens even suffen dan sta je d'rop. Niks leuk hoor.»

ROUFFAER « Neenee. De afwezigheid van een 'zaal' behoedt je trouwens voor de machtswellust die je op toneel weleens gaat voelen en die een van de grootste gevaren vormt die een acteur bedreigen: want als je tijdens het acteren plots proeft hoe de zaal in de ban van het spel zit, dan ga je wel eens denken: tjonge, wat ben ík goed ! En uit eigenbejag verval je in een soort exhibitionisme dat de zuiverheid van je prestatie schaadt. Bij een filmopname ben je omringd door onverschillige lui die meer interesse vertonen voor een loszittend cameramoertje dan je eigen grandioze prestaties; je bent volledig op jezelf aangewezen, en je spel is veel meer het resultaat van innerlijke waarachtigheid.»

ROUFFAER « Wie nou nog kakkerlakken vreet doet dat naar mijn oordeel niet zozeer uit gastronomische behoefte, dan wel uit een onduidelijke hang naar deze nijvere diertjes. De sociale status van de toneelspeler is bij ons in dergelijke mate verbeterd, dat diverse makelaars in Schimmelige Zolderkamertjes hun afzetgebied sterk ingekrompen zien. In sommige buitenlanden zoals Frankrijk en Engeland is de toestand heel wat minder rooskleurig: een boel acteurs zitten daar onder de knoet van managers op houtjes te bijten. Maar in dit vak is het gelukkig zo dat wie talent heeft er onvermijdelijk komt.»

ROUFFAER « Motje mij niet vertellen. Het theater bekleedt inderdaad nog geen werkelijke plaats in de samenleving: het is nog teveel 'zomaar ontspanning'; de lui gaan er nog niet heen om eens een fikse reflectie te hebben van wat ze denken en voelen. En toch is het samenkomen van mensen voor een gemeenschanpelijke belevenis een gewisse noodzakelijkheid: zo hoort ook het applaus bij het toneel, als uiting van gezamenlijke ontroering: of de tomaten, als een enthousiast geconcretiseerde afkeuring.»

ROUFFAER « Kijk es an: op de planken kun je duizend-en-één persoonlijkheden zijn. Een mens is door zoveel geografische, erfelijke en tijdsomstandigheden bepaald tot wat hij eigenlijk is. En toch ziin wij graag eens anders, en wij kunnen anders zijn; en het theater maakt die transformatie mogelijk.»

HUMO Welke transformatie heb jij met het meeste genoegen beleefd?

ROUFFAER « De rol van Richard de Derde. Dat was pas een pretje: ik kon eens lekker en zonder de minste gewetensknor over alle mogelijke principes heenstappen; alleen maar kwaad om het kwaad doen. Heerlijk, heerlijk.»

ROUFFAER « Geen enkele - ik zou ze best allemaal eens willen overdoen. Met uitzondering dan van die keer toen ik in 'De Koopman van Venetië' de bode moest uitbeelden die de komst van Bassanio aankondigde: terwijl toeters en schalmeien als gek lagen te musiceren kwam ik statig de kasteeltrap afschrijden, om meteen de laatste trede te missen en op mijn buik tot tegen het souffleurshokje te schuiven. Ik oogstte een boel waarderend applaus, maar leuk vond ik het toen toch niet.»

ROUFFAER « Nooit echt spaak. Het klinkt misschien gek, maar als het doek opgaat loopt het stuk. Het is alsof we dan in een tijd buiten de tijd spelen: al wordt je dan ook soms hardhandig tot de werkelijkheid teruggeroepen. Ik heb ooit eens 'Joseph in Dotan' gespeeld, en mijn triomfantelijke intrede op toneel werd gelijk gevierd met een fout in de imitatieheuvel, waar ik tot mijn nek doorheen donderde. Het schokt wel even, maar we gingen door. Verdomd!»