De etiquette van het cafébezoek

(Humo 2298, 20 september 1984)

'En geeft die aap daar ook iets'

U gaat op café, maar weet u zich daar ook te gedragen zoals het hoort? Geïntrigeerd door de ongeschreven regels en gedragscodes van deze wonderlijke sociale vluchtheuvel toog onze huispsycholoog Jan Swertvaegher aan het werk: hij bezocht de afgelopen maanden 2.430 cafés, observeerde en ondervroeg overal de waard en zijn gasten, en dat allemaal met één enkele cola. Wij putten uit de rijke antropologische studie van zijn hand die eerlang zal verschijnen.

Stamgasten

Elk café bestaat uit twee delen: de toog, en de rest van het café. De vaste tooghangers zijn in zeker opzicht medeuitbaters, geprivilegieerden die met de piloot mogen meevliegen in de cockpit. Geduldig staan zij toe hoe de patron herhaaldelijk wordt losgerukt uit hun gesprek of kaartspel om anderen te bedienen. Vervelend dat die jongen ook nog moet werken vanavond maar de zaken gaan natuurlijk voor: ondanks hun objektief konsumentenstatuut zijn zij geneigd de rest van de gelagzaal vanuit het middenstandspers-pektief van de cafébaas te bekijken.

Dit rollenspel — dat de baas eigenlijk niet aan het werk is als hij zich met hen bezighoudt — wordt zover doorgedreven dat hij nu en dan 'iets mag meedrinken' van de vaste gasten, een uniek verschijnsel dat men in andere negotiën nooit zal aantreffen, of hebt u een ijsventer al eens uitgenodigd een hoorntje mee te eten op uw kosten?

Een goede cafébaas zal er zich nochtans voor hoeden 'te dik' te worden met zijn beste stamgasten, niet alleen omdat hij weet dat dit soort exklusiviteit slecht bekeken wordt door andere klanten, maar ook omdat hij beseft dat deze sterke banden als ongefixeerde films zijn die door het daglicht beschadigd, zoniet vernietigd worden. Zelfs de joviaalste cafébaas wekt alleen maar diepe onwennigheid en gêne op als je hem overdag zou tegenkomen in de supermarkt. Goede cafébazen bestaan enkel in en door hun café, en maken zich voor de rest onzichtbaar: zij gaan stiekem winkelen in een verafgelegen Makro. De zwaarste doodzonde die een cafébaas kan begaan is bij zijn stamgasten aan huis komen, net zoals een fatsoenlijk priester het café niet binnenduikelt na de hoogmis.