Kurt Cobain 12 jaar dood

Nirvana zwalpend in de slip

Het heeft niet veel gescheeld of het hieronder afgedrukte interview was het gesproken testament van Kurt Cobain geworden. Op vrijdag 4 maart werd de zanger-gitarist van Nirvana tijdens een korte vakantie in zorgwekkende toestand naar een ziekenhuis in Rome gevoerd: een combinatie van een dosis kalmeermiddelen en champagne kostte hem bijna het leven. Kurt Cobain lag even in coma, maar is er inmiddels weer helemaal bovenop.

Het gesprek dat Rolling Stone-journalist David Fricke een tweetal maanden voor de bijna fatale overdosis met Cobain had, plaatst de gebeurtenissen in perspectief. Het is de openhartige getuigenis van een 26-jarige jongeman die uit alle macht met zichzelf en zijn vernietigende symboolstatus in het reine wil komen, maar door de immense druk die op zijn schriele schouders rust keer op keer lijkt te falen.

Deze week in HUMO: het bijna-grafschrift van een rockster tegen wil en dank.

Ik tref Kurt Cobain na een concert in de Aragon in Chicago, één week na de aftrap van Nirvana's Amerikaanse toernee. Het optreden ging door de belabberde zaalklank en allerlei technische problemen grotendeels de mist in, maar dat lijkt Cobain niet te deren. Backstage zit hij vrolijk te dollen met zijn dochtertje van één, Frances Bean Cobain, een schattig blond hummeltje dat voor iedereen een glimlach overheeft.

Later, in het hotel, legt Cobain moeizaam uit dat het hem goed gaat. Steeds beter zelfs.

'Alles ging zo snel', zegt hij met lome, krakende stem over de crisis in zijn zelfvertrouwen na het komeetachtige succes van 'Nevermind'. 'Ik wist niet wat ik ermee aan moest. Als er een cursus voor rockster had bestaan, zou ik die graag hebben gevolgd. Misschien had ik daar baat bij gehad... Maar hoewel ik in de bladen nog steeds woeste verhalen lees over 'Kurt Cobain, de kribbige, neurotische, humeurige zeurkous die aan alles een hekel heeft' voel ik me weer prima. Ik geloof dat ik nog nooit zo gelukkig ben geweest.'

Cobain heeft het afgelopen jaar echter een lange weg afgelegd. 'In Utero', de langverwachte opvolger van 'Nevermind', was omgeven met tal van problemen: een titel die er pas op het laatste nippertje kwam, gewijzigde nummers, openlijke ruzie tussen de groep, platenmaatschappij Geffen en producent Steve Albini over de verkoopbaarheid van de plaat, of juist het gebrek daaraan. Cobains huwelijk met Courtney Love - gedroomde stof voor rockroddel sinds het paar elkaar in februari '92 het jawoord gaf - haalde vorig jaar weer de voorpagina's toen Cobain door de politie van Seattle werd gearresteerd omdat hij bij een huiselijke twist Love zou hebben mishandeld. De politie vond drie vuurwapens in zijn huis, maar er werd geen aanklacht ingediend en de zaak werd geseponeerd.

Datzelfde jaar erkende Cobain ronduit zijn lang vermoede heroïneverslaving: naar eigen zeggen gebruikte hij de drug ter verzachting van zijn chronische, ongemeen hevige maagpijn. Hij is er nu vanaf, en dankzij nieuwe medicijnen en betere eetgewoonten is zijn spijsvertering aan de beterhand.

Maar de wortels van zijn problemen, publiek én privé, liggen veel dieper. Kurt Cobain is geboren in het houtstadje Aberdeen in de staat Washington, en net als bassist Chris Novoselic, drummer Dave Grohl en een groot deel van de jonge fans van Nirvana is hij een kind van gescheiden ouders: zoon van een automonteur en een secretaresse, die uit elkaar gingen toen hij acht was. Als jongen wilde Cobain reclameontwerper worden en op de middelbare school won hij een aantal kunstprijzen; nu verzorgt hij meestal het art work van Nirvana. Hij maakte ook de collage van de plastic foetus achter op de hoes van 'In Utero'. Na zijn eindexamen zag Cobain echter af van een beurs voor de kunstacademie en koos hij als tiener voor een zwervend bestaan, waarbij hij als roadie bij de plaatselijke punkhelden The Melvins werkte (als hij tenminste werkte) en zich op het schrijven van songs toelegde.

'Ik heb eigenlijk nooit willen zingen,' zegt Cobain nu. 'Ik wilde alleen maar gitaar spelen, mij ergens achteraan verschuilen en gewoon spelen. Maar in de jaren dat ik op mijn kamer gitaar zat te spelen, wist ik intuïtief dat ik mijn eigen songs moest schrijven.'

Nadat Nirvana in sneltreinvaart van tweederangs groepje tot 'goden van de grunge' was opgeklommen, twijfelde Cobain langdurig of zijn talent nu een zegen of een vloek was. Ten slotte is hij gaan inzien dat het dat allebei is. Het stoort hem dat hij meer als symbool dan als songschrijver wordt gezien. Cobain heeft nog altijd een diep wantrouwen jegens de muziekindustrie, maar hij zegt helemaal te zijn omgeslagen in zijn houding jegens het gros van de Nirvanafans.

'Ik heb niet meer zoveel meningen over ze als vroeger,' zegt hij bijna verontschuldigend. 'Ik heb me ermee verzoend waarom zij daar zijn en wij hier. Het stoort me niet meer als ik zo'n besnorde Neanderthaler, door het dolle heen, dronken, zie meezingen met 'Sliver'. Ik verbaas me nu alleen nog maar.'

'Er is de laatste tijd zoveel druk van me afgevallen. Die plaat die er uiteindelijk toch nog kwam. Mijn gezin. Mijn kind. De kennismaking met William Burroughs en een plaat samen met hem.'

'Ik hoop alleen maar', voegt hij er grinnikend aan toe, 'dat ik niet zo gelukkig word dat ik me ga vervelen. Ik zal, denk ik, altijd wel neurotisch genoeg blijven om iets idioots te doen.'

- Afgezien van alles wat er van avond mis ging op het podium, hebben jullie ook 'Smells Like Teen Spirit' niet gespeeld. Waarom niet?

KURT COBAIN « Dat zou helemaal een mooie boel geworden zijn (grimmig lachje). Ik ken de gitaarsolo van 'Teen Spirit' niet eens meer. Die zou ik eerst weer moeten instuderen - vijf minuten in de kantine. Maar die dingen kunnen me niet meer boeien. Of dat luiheid is, weet ik niet. Ik speel 'Teen Spirit' nog wel graag, maar het heeft haast iets beschamends.»