U2 (spreek uit: Pastoor Campens Zaliger) bestaat 30 jaar

(Humo 2151, 26 november 1981)

'Goed, en met uw zuster?'

Bono is Ier, eenentwintig en hij gelooft in rock'n'roll. In de muziek die hij maakt met U2, in de communicatieve waarde van wat hij doet en in de positieve kracht van de rockmythe. Een uitgebreide tournee door Europa en Amerika hebben van hem geen cynicus gemaakt, en dat alleen al wijst op overtuiging. Bono praat met evenveel passie als hij zingt, hij lijkt op het podium geen alter ego te gebruiken, maar gewoon zichzelf te zijn: een brok nerveuze energie die zich ontlaadt in wilde gebaren en abrupte stembuigingen. De cultus van het leven. Is dit de nieuwe generatie waarop sinds '77 gewacht wordt? En wie is U2 en waarom niet?

Bono: U2 is in de eerste plaats een Ierse groep, vier jongens die niet vergeten zijn waar ze vandaan komen, ik ben in Dublin geboren en ik blijf daar ook wonen, dan mogen de mensen uit de business nog honderd keer zeggen dat het mijn carrière zal schaden. Er wordt enorm veel druk uitgeoefend om ons naar de centra van het muziekgebeuren over te hevelen, naar Londen of New York, maar dat kunnen ze wel vergeten. Wij zijn namelijk zelf het centrum van ons muziekgebeuren en ik zie niet in waarom de berg naar Mohammed zou moeten gaan. Ik heb zelf gezien hoe het in grootsteden als Londen toegaat: al die jonge groepjes die wanhopig proberen bij te blijven en na een paar maanden verstikken in hun eigen pose. Het is een goeie zaak voor de rock'n'roll dat de decentralisatie eindelijk op gang begint te komen, dat de eigen identiteit steeds belangrijker wordt, Ieren zijn geen meelopers, die doen hun eigen zin en laten hun levenswijze niet bepalen door de media zoals dat in Engeland wel gebeurt. Mode heeft een veel kleinere invloed bij ons, misschien daarom hebben wij zo'n afkeer voor uniformen van welke strekking ook. U2 is een Ierse rock'n'roll groep en verder gewoon U2.

HUMO: Wat voor een land is Ierland eigenlijk?

Bono: Yeats heeft het ooit eens omschreven als 'a terrible beauty'. Een mooi maar triest land dat de inwoners vaak bitter en stug maakt. Als je er geboren bent, laat het je nooit meer los en ik ben er dan ook zeker van dat Ierland doorklinkt in onze muziek. Onze wortels zijn zichtbaar en we zijn daar verdomd trots op. De Keltische mythologie heeft me altijd al gefascineerd, het romantische van het heroïsche verleden en het ritme en de muzikaliteit van de woorden die gebruikt werden om dat op te roepen, dat zijn dingen die in de sfeer van songs als 'Into the Heart' en 'Tomorrow' duidelijk opduiken. Religieuze muziek, dat is ook een invloed die we aan Ierland hebben overgehouden; ik heb namelijk grote interesse voor Gregoriaanse muziek, voor de kathedraalkoren, de sfeer van de middeleeuwen. Luister er onze recentste singel 'Gloria' maar eens op na. Maar kunnen we nu over wat anders praten? Ik denk zo al de hele dag aan Ierland, straks begin ik nog echt sentimenteel te worden. We zijn ook al zolang van huis...

Bono: Nee, dat klopt, we hebben zeif dit toerschema opgesteld, geen platenmaatschappij of manager zal ons ooit komen vertellen wat we wel of niet moeten doen. We doen deze tournee omdat er zoveel onzin over ons geschreven is, omdat de mensen ons blijkbaar om de verkeerde redenen goed en slecht vonden. Dat kan je alleen rechtzetten door oog-in-oog contact met je publiek. Want tenslotte is dat toch rock'n'roll: dat mystieke huwelijk tussen artiest en publiek, het zweet, het losgooien van remmen via een muzikale viering. Soms lukt dat en soms niet, maar het proberen is altijd de moeite waard.

Bono: Nee, ik ben het heilige vuur gelukkig nog niet kwijt. John Lydon heeft ooit gezegd dat een tournee die langer dan dertig dagen duurt elke groep kapot krijgt, maar ik weet nu zeker dat hij zich vergiste. Ik heb het nu meegemaakt en ik weet ook wel dat het keihard is, dat je moet vechten om overeind te blijven, maar als je sterk genoeg bent kun je overleven. Al wordt het soms wel eens teveel: zoals nu, bijvoorbeeld; ik heb verschrikkelijke keelpijn en The Edge heeft een gezwollen oog en, ja, daarnet heb ik me nog afgevraagd waarom we in godsnaam al die ellende op onze nek hebben gehaald. Maar ik vecht tegen die depressie want ik weet dat als we straks dat podium oplopen, die mensen daar in de zaal op ons zitten te wachten. En dan weet ik dat ik alles wat ik in mijn lijf heb, moet geven omdat ik van die mensen hou. Als ik dat doe vergeet ik dat ik nog een keel heb en dat ik ziek ben van heimwee en het publiek vergeet dan misschien dat ze morgen moeten werken of dat hun lief weg is. Dat is rock'n'roll.

Bono: Toen we nog in kleine clubs speelden, kregen we al te horen dat we zouden mosten kiezen tussen overtuiging en succes. Ze vertelden ons dat we in grotere zalen zouden afgaan omdat de warmte van een groep daar niet overkomt, maar vandaag spelen we soms voor 3.000 mensen en voor zover ik kan zien vraagt niemand zijn geld terug. De business beschouwt ons nu al als toekomstige sterren omdat we het er in Amerika zo goed af hebben gebracht, en de druk wordt steeds groter. Het schema dat we onszelf hebben opgelegd is hard maar we houden ons eraan omdat we vooruit willen. Niet om later veel geld te kunnen verdienen en zeer beroemd te worden maar om meer vrijheid te kunnen krijgen, om helemaal onze zin te kunnen doen. Je moet nu eenmaal ruimte maken voor jezelf, het heeft geen zin om jarenlang voor hetzelfde publiek te blijven spelen, je moet naar buiten als je creatief wil blijven. Rasartiesten zijn de hele tijd in beweging, die houden zich niet bij één soort publiek: David Bowie is daar een uitstekend voorbeeld van.

» Maar om op die druk terug te komen: de allerbeste rockplaten zijn onder druk tot stand gekomen. Toen de Beatles en de Stones en de Who nog arm waren en hard moesten werken, net toen maakten ze hun beste muziek, misschien is dat bij ons ook wel zo, dus laat die druk maar komen. Als je dat niet meer hebt, ga je zoals Fleetwood Mac een jaar in de studio zitten alleen maar om je instrumenten te stemmen.