Michaël Zeeman (1958 - 2009)

Horen, zien en haten met Michaël Zeeman

Uit: Humo 3013; 2 juni 1998

'Men zegt wel 's dat het medium tv veel verkorven en vernietigd heeft, dat deze lompe reus met zijn lemen voeten het gewas der beschaving heeft vertrapt, dat niet de schijf van Nipkow maar de laars van Attila de Hun aan de basis ligt van de Lumineuze Lichtbak.' Zoals steeds legde Marc Mijlemans even genadeloos als virtuoos de vinger op de wonde van de tijdgeest, toen hij in 1985 de elitaire horde een schop voor de kont gaf die 'Amusing Ourselves to Death' van Neil Postman had gelezen en ijverig zijn onheilsboodschap uitdroeg. Terwijl de wapenwedloop liep als een tiet-met-kernkop, vreesde de intellectuele elite vreemd genoeg dat de tv de ondergang van de wereld zou veroorzaken.

'Toen ik geconfronteerd werd met de mededeling dat ik mijn vrouw in elkaar geslagen had, vroeg ik: 'In welk ziekenhuis heeft u haar gevonden?' Dat was niet echt handig'

Intussen putte Mijlemans in het onvolprezen 'Mijl op zeven' verpletterend proza uit zijn tv-verslaving, niet blind voor de ergerniswekkende rommel op tv, maar ook intens genietend van kwaliteitsprogramma's: 'Over tv kan men niets generaliserends zeggen. Het is een grillig medium, een stoelendans van de good, de bad en de ugly.' Meer dan tien jaar later is het elitaire enthousiasme voor zwartkijker Postman verdampt, en hebben zelfs de meest verstarde intellectuelen leren leven met de tv. Ook in de inleiding bij 'Het scherm der verbeelding' (Meulenhoff/Kritak), een door Michaël Zeeman en Maarten Doorman samengestelde bundel met voorzichtig optimistische stukken over tv, is een minder trefzekere variant van Mijls stoelendans terug te vinden: 'Het gaat niet om de vraag of televisie goed of slecht is. Het is er. Het gaat om de vraag wat ermee aan te vangen.'

Michaël Zeeman « Sinds twee jaar heb ik inderdaad een tv. Een van de medewerkers aan mijn programma stelde twee jaar geleden vast dat mijn verjaardag samenviel met de eerste uitzending van het seizoen van 'Zeeman met boeken'. En wat was er aardiger, zo bedacht hij, dan bij mij thuis mijn verjaardag te vieren en samen die eerste uitzending te bekijken? Ik durfde op dat moment niet te bekennen dat ik helemaal geen tv had, de schaamte was te groot. En dus ben ik 's middags de stad ingegaan en heb ik een heel mooie tv gekocht. Die wordt inmiddels ook vaak gebruikt, ik sta nu dus behoorlijk dicht bij mijn volk. Dat is een hele vooruitgang.»

Zeeman « Ik ben een doorgewinterd zapper geworden. Ik kijk vooral 's avonds laat: rond tienen naar een heleboel actualiteitenprogramma's, en nadien naar de collegiale cultuurprogramma's van buitenlandse zenders. Ik vind het buitengewoon aangenaam dat cultuur zich 's avonds laat op tv afspeelt. Zo kan ik voordien nog even naar een toneelstuk of een concertuitvoering.

» Ik ben natuurlijk niet van een vreemde planeet gekomen: in mijn privé-leven heeft zich weleens een partner voorgedaan die over een tv beschikte, en toen ik bij De Volkskrant werkte, keek ik op de redactie weleens naar de tv. Ik loop dus niet te jammeren om wat ik al die jaren gemist heb.»