Het jodelfenomeen (6)

Heeft jodelen iets te maken met de gemoedstoestand, het-eenzame-herder-in-de-bergen zijn? Vuylsteke lacht schamper. Alsof het jodelen de blues van de bergen zou zijn! Poeh! Praat voor de toeristen! Elke muziek heeft in wezen te maken met hoe iemand zich voelt. Dat is absoluut niet typisch voor jodelen. Jodelen ? en dat moet ik goed onthouden ? "is in eerste instantie een vorm van communicatie. Jodelen komt alleen maar voor in de bergen, op plaatsen wear weinig mensen wonen en waar weinig communicatie is. Bergbewoners jodelen om contact op te nemen met elkaar. Bergbewoners jodelen ook om hun kalmerende stem-aanwezigheid te laten horen aan de dieren die ze hoeden. Jodelen bakent een territorium af. Tot waar de stem van de veehoeder gehoord wordt, tot daar is het dier veilig voor gevaren. En dat zo'n jodelaar ondertussen ook met zichzelf comrnuniceert, zichzeff al jodelend moed of troost inzingt, dat is nogal wiedesl"

Zo komen we bij het decadente van het Zwitserse jodelen. «Er wordt niet meer gejodeld om het isolement in de bergen te doorbreken, er wordt haast uitsluitend gejodeld om een traditie te behouden. Waar bepaalde tradities onderhouden worden, waar bepaalde gebruiken bewaard worden, daar ontstaat een band binnen een kleine groep, daar ontstaat ook een fierheid die men niet wil verliezen. De volgende stap is dat men zo fier is dat men zijn traditie gaat cultiveren, onder andere door ze aan buitenstaanders te laten horen. En zo ontstaan aculturatie en degeneratie. Wat ooit eenvoudig en volks was, wordt verfijnd, wordt geharmoniseerd, wordt gecommercialiseerd.»

We zijn ondertusssn al aan de broodpudding, en aan de Moti (spreek uit: motsi). Die leven in het Roemeense. Apusenigebergte en die kunnen jodelen, magniflek! Hij heeft er opnamen en goeie vrienden gemaakt en ze blazen er ook op een alpenhoorn, geen kromme, maar een rechte hoorn, esn zogenaamde tubnik. En dan heb je nog de sinotibetaanse, de sinolaotiaanse, de sino-tai volkeren In China, die jodelen allemaat. Zoals de Miao (spreek uit: de miauw) die wonen In de bergen binnen de Gouden Driehoek. Dat zljn van die heel kleine menskes en die kunnen jodelen, iets magnifieks! Ik moet opstappen, zeg ik; als ik nog vragen heb, dan neem ik wel de telefoonhoorn.

EPILOOG: De rol van een onafhankelijk weekblad

Zo, de zaak leek mij rond. De jodelhistorie afgedaan. Eén ding wilde ik nog doen: de muziekredactle van Humo opbellen en vragen of ze ter illustratie een plaatbespreking konden afdrukken waarin het woord "jodelen" In zijn welbekende onnozele zin was gebruikt. Frank Vander linden, na een korte rondvraag : «Het spijt ons ten zeerste dat wij u niet kunnen helpan. Ik ben er zeker van dat wij allemaal het woord jodelen al in de door u aangehaalde pejoratieve betekenis gebruikt hebban, maar niemand weet nog bij welke plaatbespreking. Umoet dat. begrijpen, wij houden daarvan geen fiches bij (lacht)». |

Kijk, dat lachen, dat is er te veel aan.

Jan Hertoghs (8/8/1991)