Ramses Shaffy overleden

Hoe zou het eigenlijk zijn met... Ramses Shaffy?

Uit: Humo 3261, 4 maart 2003

"'Ik kan zeggen: ik heb een rijk leven gehad'"

Hoe ver kan je gaan met je interviewee? Mag je er bijvoorbeeld mee tussen de lakens duiken als dat een goed gesprek oplevert? Hem kussen? Op de mond? Ermee trouwen? Ook niet als je gast Ramses Shaffy heet? Ook niet als hij al die onvergetelijke liedjes heeft gecomponeerd: 'We zullen doorgaan', 'Sammy', 'Zing, vecht, huil, bid...', ''t Is stil in Amsterdam', 'Pastorale', en vele, vele andere?

Het gaat niet goed met Ramses (69), zo wordt beweerd. Sedert enige tijd is hij opgenomen in het Sarphati-rusthuis, gelegen in het hart van Amsterdam. Vele Nederlandse journalisten zijn hem daar gaan opzoeken, en ze kwamen met alarmerende berichten terug: oud, ziek, geheugen volledig kwijt, hoge graad van seniele dementie. Kortom: een wrak.

Hugo Camps, die Ramses vorig jaar in het Sarphati interviewde, beschrijft hem als volgt: 'De grote kwajongen, de revolutionair en geile opdonder zoals hij zichzelf ooit kwalificeerde, zit nu in de pantoffels. Een ondraaglijk beeld. De tred is wankel, schuifelend ook. Hij staart nu alsof hij op een horizon ver achter mij kristallen paarden ziet lopen.'

Nou, niks kristallen paarden als ik mij die middag in het Sarphati aandien. Mevrouw Edith, één van de zusters die zich liefdevol over Ramses ontfermt, brengt mij tot bij de zanger. De oogopslag is helder, de handdruk ferm. We lopen over de grote, overkoepelde binnenplaats naar één van de ontvangstkamers voor wat meer privacy. Zijn gang is wat slepend, maar niet echt onrustwekkend.

Onderweg wuift Ramses minzaam naar de man in de rolstoel, de vrouw in het-bed-op-wieltjes en het groepje demente bejaarden dat bij het raam zit. In zijn hand houdt hij een plastic boodschappentas waarin hij de wijn 'voor tijdens het gesprek' bewaart: kleine kwartliters, 'en nog van een goed merk ook'. De wodka heeft hij afgezworen. Voorlopig toch: 'Als ik hier uitkom, drink ik gewoon weer waar ik zin in heb.'

Op een zwartleren bankstel gaan we tegenover elkaar zitten. Hij kijkt mij uitdagend, een beetje spottend aan. 'Kom je echt helemaal uit België om mij te ontleden? Nou, probeer het maar.' Strijdvaardige houding, rug kaarsrecht. Wrak? Geen sprake van. Ziet er niet echt bijna zeventig uit. Fiks litteken op zijn neus - het gevolg van een auto-ongeval, vermoed ik. Zilvergrijs haar, weemoedige ogen. Een prachtig jasje in zwarte zijde.

Nee, als er al een probleem is, dan zit het in zijn hoofd. Vroeger koketteerde Ramses graag met het verhaal dat op röntgenfoto's van zijn hersenen 'zwarte gaten, zo groot als een erwt' te zien waren. En dat de neuroloog gezegd had: 'Als je zo blijft doordrinken, word je voor je zeventigste dement.' Krijgt hij nu de rekening gepresenteerd voor meer dan een halve eeuw van, zoals hij het weleens omschreef, 'feesten, zuipen en rondhoereren dat het niet mooi meer is'? Of neemt Shaffy ons nog een laatste maal met z'n allen te grazen? Oordeelt u zelf.

Ramses Shaffy « Dit is een zeer chaotische dag. Er is veel gebeurd: allemaal onbelangrijke dingen (lacht). Ik zit op een wonderlijke afdeling, hoor. Daar zitten zéér chaotische mensen. Met zeer extreme daden. Gepassioneerd dansen, bijvoorbeeld. Vreemde liederen zingen. 't Is een raar stelletje bij elkaar.»

Ramses Shaffy « Alles door elkaar. En van alle leeftijden. Maar wel vooral oudere mensen.»

Ramses Shaffy « Nee. Ik heb weinig met dit huis te maken.»

Ramses Shaffy « Geen idee!»

Ramses Shaffy (verveeld) « Ach, dat heb ik altijd gehad. Niets aan de hand. Ik laat het maar komen.»

Hij vervalt in een onstelpbare, WF Hermansiaanse hoestbui.

Ramses Shaffy « Geheugenverlies ken ik van mijn geboorte af. En verder weet ik er niets van. (kordaat) Ik weiger iedere uitleg.»