Onze vrouw wordt dakloos

Onze Vrouw wordt dakloos

Uit: Humo 3512; 28 december 2007

""Als je zuipt en in slaap valt, ben je verloren""

- Heb je een bekertje? - Eh, nee... - Allez, dat je daar niet aan denkt... Wendy rommelt in haar tas, haalt een gedeukte kartonnen koffiebeker boven en stopt die in mijn hand. - En nu? - Hewel, zet het naast u. Ik kijk ongemakkelijk in het rond, naar de duizenden voeten die voorbijhollen. Wendy wordt ongeduldig. 'Zeg me niet dat het je eerste keer is.' Ik knik ja en vraag of ik iets moet zeggen tegen de voorbijgangers. Wendy rolt met haar ogen: 'Zet die pot voor je neus en zwijg!' Bedelen is geen flauwekul. Dat zal ik de volgende uren zelf ondervinden. Ik zit in het Brussels Centraal Station en ben dakloos.

Vijf dagen heb ik het volgehouden. Vijf dagen en vier nachten heb ik dakloze in Brussel 'gespeeld'. Een echt clochardleven is dat natuurlijk niet: ik wist wanneer het begon en wanneer het stopte, en als het echt misliep kon ik er gewoon uitstappen. Maar goed, ik wilde weten hoe dat voelt, leven op straat. Je kostje bij elkaar bedelen met een koffiebekertje, aanschuiven in gaarkeukens voor SDF'ers (Sans Domicile Fixe), in vuilnisbakken naar eten zoeken. Slapen in een nachtasiel tussen dertig snurkende behoeftigen, of in een koude kartonnen doos aan het station. Sindsdien weet ik dat er in Brussel twee werelden naast elkaar bestaan: de mensen mét een huis, en de mensen zonder.

Moeder aller bedelaars

Wendy is zo iemand zonder huis. Elke ochtend om zeven uur zit ze op haar vaste bedelplek in het Centraal Station, in de tochtige tunnel die van de metro naar de treinen loopt. Ze is 62. Een taai, spichtig vrouwtje met een zwaar Brussels accent. Vroeger leefde ze op straat met haar twee zonen - de jongste was tien. Ze sliepen op kartonnen dozen in een zijstraatje van de Grote Markt.

Haar zonen zijn intussen groot, ze zijn hun eigen weg gegaan. Wendy komt nog elke dag bedelen in het station, waar ze bekend en geliefd is bij 'les malheureux de la gare.' Haar moederlijkheid heeft ze goed weggestopt onder een laag cynisme, en scheldpartijen in het plat Brussels. Als ik vertel dat ik al een paar dagen op straat slaap omdat ik bij mijn vent ben weggelopen, zie ik medelijden in haar scherpe oogjes en begint ze over mijn rug te wrijven: 'Maar menneke toch.'

Wendy wijst me een plekje aan de overkant van de tunnel waar ik kan bedelen. En dan is het wachten. Ik tuur naar de grond. Als ik opkijk, zie ik een jongeman die zich vooroverbuigt met een kommetje soep in de hand. Hij lepelt het met grote scheppen leeg, vlak voor mijn gezicht. 'Krapuul,' sist hij, ten afscheid. De meeste voorbijgangers durven alleen een stiekeme blik werpen, en kijken schichtig weg als ze merken dat ik hen heb zien gluren.

Ik heb de regels van het bedelen nog niet onder de knie. Bijna word ik weggejaagd door een bazige vrouw die vijftig meter verderop staat te schooien. Elke keer als ik in haar richting kijk, begint ze boos met haar armen te zwaaien. 'Ca va pas, non! Straks staan we hier met z'n tienen!' Ze durft haar eigen plek niet te verlaten - bang dat haar spullen of haar hondje worden gestolen - en stuurt tenslotte Bertrand-met-de-tatoeages op me af. Bertrand, een veertiger in zware motorkleren en vol piercings, hangt elke dag in het station rond met zijn zoon van vijftien. Om de tijd te doden doet hij zich graag voor als organisator, heb ik de avond voordien bij de gratis soepbedeling gemerkt. 'Vrouwen en kinderen eerst!' stond hij daar te roepen. Maar eigenlijk heeft Bertrand net zoveel te zeggen als elke andere dakloze - niets dus. Hij kijkt eerst heel gewichtig, maar als ik vertel dat ik nieuw op straat ben, draait hij bij. 'Blijf maar zitten,' mompelt hij. Hij bukt zich, geeft me een kus en aait over mijn muts. ''t Is al goed,' sputter ik. Bertrand staat op en negeert het geroep van mijn bazige buurvrouw, die van de weeromstuit begint te foeteren op die godverdomse Peruaanse muzikanten aan de overkant, die al twee uur 'El Condor Pasa' op hun panfluit spelen.