10 maal Elliott

Helaas sprak hij uit ervaring: zelf kampte hij met depressies, een alcohol- én een drugsverslaving. En toch zijn z'n liedjes, net als die van het door hem bewonderde Big Star, een balsem op elke schrijnende wonde. Ach, eigenlijk zouden we u ál zijn platen uitgebreid willen aanprijzen, van de eerste kik tot de laatste snik, maar omdat uw tijd en onze ruimte beperkt zijn, beperken we ons tot een carrièreoverzicht in tien toptracks. Go!

Side one, track one van Smiths claustrofobische solodebuut, waarop je hem - met alleen een viersporenrecorder als getuige - de donkere zaadjes van een aangrijpend oeuvre hoort zaaien. Glimmende melodieën en ragfijne zang: zo kon grunge dus óók klinken.

De songs bloeien stilaan open, maar de lyrics - over depressie, vervreemding, verslaving - blijven somber en rauw op de titelloze tweede plaat. 'Christian Brothers' werd vorig jaar gecoverd door Queens of the Stone Age - een forse proeve van Smiths street cred.

3. 'Between the Bars' ('Either/Or', 1997)

Het kwikzilveren meesterwerk 'Either/Or' is het eind- én toppunt van Smiths lofi-dagen. Het slaapliedje-in-mineur 'Between the Bars' belandde samen met nog vijf andere Smith-songs op de soundtrack van Gus Van Sants 'Good Will Hunting', die hem een Oscarnominatie opleverde en - tegen wil en dank - de commerciële doorbraak.

4. 'Say Yes' ('Either/Or')

I'm in love with the world / Through the eyes of a girl'. Weinig beschrijvingen van de prille liefde zijn zo pakkend en oprecht.

Op zijn ambitieuze debuut voor major DreamWorks haalt Smith, voor het eerst in een echte studio aan de slag, alles uit de kast - de exquise arrangementen hadden van John, Paul, George en Ringo kunnen zijn, en toch klinken ze fonkelnieuw. Sleutelsong 'Tomorrow Tomorrow' beschrijft zijn onbehagen bij een leven in de schijnwerpers ('They took your life apart / And called your failures art').

6. 'Walz #2 (XO)' ('XO')

Als iemand ons vraagt wat wij begrijpen onder 'bitterzoet', zetten wij Walz #2 (XO)' op. Wist u overigens dat Smith bijna alle instrumenten op zijn platen zélf speelde?

7. 'Son of Sam' ('Figure 8', 1998)

't Caleidoscopische 'Figure 8', niet toevallig deels opgenomen in Abbey Road, nam de draad op waar 'XO' 'm had laten liggen. De Son of Sam uit de titel van de exquise openingstrack is seriemoordenaar David Berkowitz, die het in de jaren zeventig op vrijende koppeltjes gemunt had.

8. 'Twilight' ('From a Basement on the Hill', 2004)

Je zou het postume 'From a Basement on the Hill' kunnen zien als een 'Best of' met allemaal nieuwe liedjes: alsof het niets is freewheelt Smith van miniatuurtjes à la Nick Drake naar folkpop naar in fuzz gedrenkte jams. Het o zo breekbare 'Twilight' past in de eerste categorie. Wel eerst het licht uitdoen.

Hoe zoetgevooisd hij ook was, op een kwaaie dag kon Smith minstens zoveel venijn spuwen als het gemiddelde metalcombo, en zijn oog op de wereld was nog scherper ook. De titel van deze song zegt het allemaal: 't is zijn State of the Union.

Vorig jaar stootten de erven Smith in zijn kelder op vierentwintig onuitgegeven maar uitstékende liedjes uit de periode 1995-1997. Er kwam een plaat van, en daarop schittert deze melancholieke Big Star-cover. Elliott Smith: niks in de handen, niks in de mouwen, maar niemand had wat hij had.