De smaak van De Keyser

Voor 'De smaak van De Keyser' ben ik dan weer wel te vinden: deze serie - en dus ook het scenario van Marc Didden - neemt de kijkers ernstig door een kleine inspanning van ze te verwachten. De familiegeschiedenis waar 'De smaak van De Keyser' om draait, de som van drie generaties burgervrouwen die in jenever doen, wordt om te beginnen niet rechtlijnig maar aan de hand van flashbacks verteld: in televisiedrama dat dagelijkse kost is en per strekkende meter wordt aangeleverd, is die techniek steeds minder gebruikelijk, heb ik de indruk. Kwestie van de kijkers vooral niet uit hun halfslaap te halen.

'De smaak van De Keyser', een serie die zowat de hele twintigste en het begin van de eenentwintigste eeuw in Vlaanderen bestrijkt, durft op velerlei gebied ambitieus te zijn: de scènes over de geruisloze nachtelijke verovering van het fort van Eben-Emael waren zowel spannend als geloofwaardig, net als de taferelen die zich nadien in het krijgsgevangenkamp afspeelden: er ging een bevreemdend soort schoonheid van die modderen mannen uit, vreemd genoeg. De hele serie is overigens een esthetisch genoegen, zonder dat de makers, Frank Van Passel en Jan Matthys, zich aan loze mooimakerij bezondigen. Zij dienen veeleer de schoonheid.

Het valt me geweldig mee dat er geen uitleggerige muziek in opklinkt: de gemoedstoestanden van de personages worden dus niet op het kitscherige af in de verf gezet door een zwijmeldronken strijkorkest waar dan meestal Dirk Brossé voor staat te klapwieken in het zweet zijns aanschijns: een klassiek misverstand in zogeheten kwaliteitsseries. De muziek van Wim De Wilde gaat geen krachtmeting met de omgevingsgeluiden aan: ze is bescheiden, en dat siert het geheel.

'De smaak van De Keyser' is openlijk romantisch, en daardoor gaat deze serie aan modieus cynisme voorbij; er zit wel hardheid in - kanker, oorlog, bezetting, en vooral een hartverscheurende, tot in lengte van dagen onverteerde oude liefde waar in mysterieuze omstandigheden en in een barre tijd een eind aan kwam - maar het is de hardheid van het leven zelf, die niet voor het grimmige plezier wordt aangedikt. Ze houdt zich dus aan de mensenmaat.

Er wordt over het algemeen mooi geacteerd in deze serie. Katelijne Damen is, zoals vaker, voortreffelijk als de bejaarde, zieke Helena: sterk en broos tegelijk. Ik hoorde hier en daar iemand afdingen op Marijke Pinoye, die in de rol van de oude Martine Reeckmans de tweede generatie verbeeldt. Ze doet iets springerigs, iets dat uit tics aan de rand van hysterie lijkt te bestaan: het detoneert enigszins, maar ik kan het aanvaarden, want haar personage is nu eenmaal een gek, verwend wijf zoals ik er in de middenklasse wel een paar kan aanwijzen, als ik op stoom ben. Charles is een bediende die in de jeneverstokerij tot het meubilair behoort: verbazend hoeveel dreiging, en een vermoeden van perversie, Frank Vercruyssen in dat personage kan leggen, met een minimum aan zichtbare moeite dan nog wel: er lijkt stralingsgevaar van hem uit te gaan.

Dé romantische held, of antiheld, van deze serie is de wankele, door melancholie vergiftigde Alfred Lenaerts - van nature gequetst van binnen - die eens de liefde van Helena was, al is ze later met George Reeckmans getrouwd, de beste vriend van Alfred. Matthias Schoenaerts blijkt aldoor de geknipte acteur voor deze rol te zijn: verdomd als het niet waar is, maar hij doet me niét aan zijn vader Julien Schoenaerts denken, een acteur die ik me anders graag voor de geest haal. Kortom: hij speelt voor zichzelf. Ik maak me sterk dat hij om deze rol herinnerd zal worden, hopelijk niet alleen door dweperige meiden van zestien.