Dwarskijker: 'Toots'

© rtbf

Zijn jazz wordt al jaren gebruikt om de lieflijkheid van op zich al snoezige taferelen nog eens te beklemtonen. Het is muziek die vooral iederéén wil behagen, denk ik. Zelfs die stroeve cats van de Belgische koninklijke familie zijn er niet afkerig van. Heeft onze vorst overigens al audiëntie aan Kai-Mook verleend?

Uit de documentaire 'Toots' bleek ten overvloede dat Toots Thielemans bulkt van de bonhomie. Hij is een lachende boeddha met een bril op, of anders: het soort ideale grootvader dat zich in reclamespots gedwee door z'n iets te schattige doerakken van kleinkinderen laat beklimmen. In ieder geval trad hij in deze documentaire van Pierre Barré en Thierry Loreau als een man zonder schaduwkanten naar voren.

De Amerikaanse jazzpianist Kenny Werner sprak over de onvoorwaardelijke liefde van Toots Thielemans voor zijn publiek, en hij gaf voor het contrast ook een voorbeeld van een man die volstrekt niet met zulke liefde uitpakte: Miles Davis, die, in zichzelf verzonken, zijn hooggeëerde publiek weleens een heel concert lang de rug toekeerde. Als ze dan toch cool wilden, dan konden ze die van 'm krijgen. 'Alleen Miles kon zich dat permitteren,' voegde Kenny Werner eraan toe. Mij kan het eigenlijk niet schelen dat Miles Davis een ingewikkeld man was, misschien zelfs wel een prominente klootzak. Voorbij goed en kwaad raakt zijn oeuvre me nog altijd diep, net als de ademtochten van Charlie Parker en John Coltrane, ook niet bepaald braveriken. Dat neemt niet weg dat ik de muziek van Toots Thielemans mooi kan vinden. Ze is virtuoos gespeeld op een kinderlijk instrumentje dat hij, lang voor hij zelf tot de adelstand werd verheven, op eigen kracht in aanzien heeft doen stijgen. Alles goed en wel, maar Miles, Bird en Trane spreken meer tot mijn verbeelding, soms op het onbehaaglijke af, en dáár zit 'm nu net mijn genoegen in. Leg dat maar eens uit tijdens een lezing voor de K.A.V..