De Tand Des Tijds: Disclosure (Barry Levinson, 1994)

, door (es)

De Tand Des Tijds doet soms rare dingen met een film. Neem nu ‘Disclosure’: wie erbij was toen die langspeler van ‘Rain Man’-regisseur Barry Levinson uitkwam in 1994, of wie hem in het begin van de jaren 2000 ontdekte op dvd (zoals uw dienaar), zag in eerste instantie een erotische thriller die berucht was geworden omwille van die ene scène waarin Demi Moore al voorover buigend haar boezem op een trapleuning duwt en al doende een spectaculair inzicht verschaft in haar furieuze decolleté.

Wie daarentegen de film vandaag aanschouwt, in het era van de van hun sokkels gedonderde Harvey Weinstein en Kevin Spacey, ziet – zeker in de eerste helft - een brandend actueel drama over seksuele intimidatie op de werkvloer. In de mannelijke hoofdrol zien we Michael Douglas in één van zijn typische Michael Douglas-rollen: de huisvader die zich in seksuele nesten werkt (zie ook ‘Fatal Attraction’). Tom Sanders komt aan de bak in een bedrijf (vandaag zouden we zeggen: startup) dat zich niet alleen lijkt te specialiseren in virtuele realiteitstechnologie, maar ook in seksuele pesterijen; zie hoe achteloos Tom een zogezegd ‘onschuldige’ klets geeft op de poep van zijn secretaresse. Neen, Tom, dit is niet oké!

Voor Tom vangt de dag aan met een sof: niet hij, maar Meredith Johnson (Demi) wordt bevorderd tot nieuwe vice-president – een vrouw! Tijdens een door Tom geleidde teamvergadering wordt de nagelnieuwe VP meteen het onderwerp van een spotzieke ‘bespreking’: ‘Ze kent het verschil niet tussen software en sweaters’, smaalt een medewerker; iemand vraagt zich af of ze tepels heeft als potloodpunten; en nog een andere kerel vraagt aan Tom of Meredith ook hém een stijve bezorgt, ‘want ik van mijn kant voel duidelijk een lancering!’ Niet oké! Na het inhuldigingsfeestje vraagt Meredith of Tom nog even naar haar kantoor wil komen. Werkoverleg op kantoor: op zich is daar natuurlijk niks mis mee, maar wanneer het na de uren gebeurt, wanneer alleen de poetsvrouw nog in het gebouw aanwezig is, wanneer er naast het bureau een fles witte wijn van een goed jaar in een ijsemmer klaarstaat, en wanneer je baas je vraagt of je even zijn/haar schouders wilt masseren, zou een mens toch onraad moeten ruiken.

Tom doet nog zijn best om het over die slecht functionerende cd-roms te hebben, maar voor hij beseft wat er gebeurt (‘Wacht een secondje!’) trekt Meredith – terwijl de muziek dramatisch aanzwelt - haar bloesje uit en begint ze tegen hem op te rijden. Pikante ironie: de scène die de mensen indertijd massaal naar de bioscoop lokte (‘Hey, dit is de film waarin Michael en Demi staan te bonken!), is in realiteit geen heet nummertje maar een verkrachting! Na een half gelukte copulatie vecht Tom zich los en stroopt hij zijn broek omhoog, wat Meredith één van de beroemdste oneliners uit de filmgeschiedenis ontlokt: ‘Je steekt je lul in mijn mond en ineens krijg je een aanval van moraliteit?!’ Toms reactie: ‘Weet je wat? Pak die twee champagneflessen uit je ijskast en neuk ermee!’ Bijzonder spitant geantwoord, zo vinden wij zelf, maar het kwaad is hoe dan ook geschied: ook Tom is nu één van de vele slachtoffers van onwelvoeglijk gedrag. 

Maar ho, wacht een secondje: wordt Tom in die scène wel degelijk verkracht? Rewind! En zie: het is – in een zeer goed gespeelde scène - wel degelijk zíj die met een dwingend gebaar zijn handen naar haar kont en haar borsten duwt, het is zíj die hem in het kruis tast, het is zíj die haar vinger tussen zijn lippen ramt, en dat terwijl híj aan de lopende band ‘Nee! Nee! Nee!’ staat te kermen. Die onbehoorlijke loop van zaken toont terloops ook heel goed aan dat seksuele pesterijen vaak voortvloeien uit een onevenwichtige machtsverhouding: zíj is de baas, en híj heeft z’n job nodig - zij heeft dus de macht. En ze gebruikt die macht om hem te bespringen zoals Harvey Weinstein al die actrices besprong, of zoals Kevin Spacey op die acteur uit ‘Star Trek: Discovery’ kroop. Over Boertje Kevin gesproken: over die kunnen ook wij een boekje opendoen! Jaren geleden, toen wij nog maar net in de filmjournalistiek kwamen piepen, en toen wij nog de looks hadden van een jonge Adonis (sixpack, manen tot op de schouders, oneindig cool leren jasje rond de torso), zaten wij eens in een suite in het Four Seasons Hotel in Los Angeles Spacey te interviewen over een film waarin hij een buitenaards wezen vertolkte met de onwelvoeglijke naam ‘Prot’ (de titel van die draak: ‘K-Pax’).

Zowel voor, tijdens als na het interview – toen we in de gang naast hem stonden - zat de man ons met zijn gluiperige oogjes te doorboren op een manier die ons de bibber bezorgde. Het minste wat we over de hele kwestie kunnen zeggen is dat we eindelijk weten wie Keyser Söze is: een creep! Terug nu naar ‘Disclosure’. Hoewel hij zwaar wordt afgedreigd, staat Tom dapper op tegen het onrecht dat hem is aangedaan. Tijdens het gerechtelijke kruisverhoor worden enkele boeiende thema’s aangesneden, namelijk: als het inderdaad zo is dat hij het slachtoffer is, hoe kan het dan dat hij een erectie had? En ook: is een neen wel altijd een neen? Als antwoord op de vraag ‘‘Is ‘Zot Van A.’ een goede film?’ kan daar uiteraard geen twijfel over bestaan, maar hoe zit dat in het minnespel? ‘Soms,’ aldus Meredith, ‘betekent een neen net dat die persoon wil worden overweldigd, gedomineerd.’

Dat laatste is wellicht overdreven, maar heeft Meredith niet – en let op: nu spelen we even advocaat van de hitsige duivel - érgens een punt? Zou het niet kunnen dat een ‘neen’ in 99,99 procent van de gevallen effectief een ‘neen’ is, maar in 00,01 procent van de gevallen eigenlijk een tot het soms moeilijk te decoderen verleidingsspel behorend ‘Ik speel nu even een dubbelzinnig spelletje met je’ betekent? Voor de twijfelaars zet Toms advocate snel de puntjes op de i: ‘Een neen is een neen!’ Voilà! Slotsom: liet ‘Disclosure’ zich anno 1994 hoofdzakelijk bekijken als een eerder bleke thriller, dan kunnen we vandaag spreken over een film die het alsnog in zich heeft om een mentaliteitswijziging over seksisme in gang te zetten. Mooie decolleté wel.

Humo's tv-tips in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De website van Humo maakt gebruik van cookies.   Meer info   Deze melding niet meer weergeven