TV-review: Tsjernobyl 4 Ever (Canvas, zondag, 20.10 u.)

Tsjernobyl viert zijn zilveren jubileum.

De post-Tsjernobyl-generatie, en hun ouders en grootouders die in en rond de kerncentrale werkten en woonden.

Alain de Halleux, naast nucleair chemicus ook documentairemaker, specialiseert zich al jaren in kerncentrales en kernrampen. Met dat soort vrolijke onderwerpen moet je als filmmaker wat mazzel hebben, maar kijk: zijn film over de zwaarste kernramp van de voorbije kwarteeuw was net klaar toen het wéér prijs was in Japan.

Meteen stonden tv-stations te dringen om 'Tsjernobyl 4ever' te programmeren. 'Tsjernobyl 4ever' werpt dan ook ongewild een haarscherp licht op de kernramp in Fukushima: daar komt het (minstens) de eerstvolgende kwarteeuw niet meer goed, wat sussende autoriteiten allerhande ook mogen beweren.

De Halleux laat ons Tsjernobyl anno nu zien door de ogen van een clubje bevriende twintigers. Ze spelen een computergame over de kernramp, en met hun rockgroepje schreeuwen ze hun woede en onmacht uit over wat er toen gebeurd is, en vooral: niet gebeurd is. Wat moet je anders, als de kans dat je kanker krijgt groter is dan je als jong mens weten wil?

En toch willen ze vooral dat: wéten. Hoe is het kunnen gebeuren? Wie is er verantwoordelijk? Wat zijn de échte gevolgen? En vooral: wat wordt eraan gedaan? Antwoorden krijgen ze van goed geïnformeerde ex-werknemers van de centrale, van wetenschappers en experts, en van hun opa's en vaders die de ramp mee hielpen bestrijden.

Het levert een stoet van horribele statistieken, feiten en weetjes op: de schrikbarend gedaalde levensverwachting, het miljoen ton gevaarlijk afval dat er nog ligt, de miljarden die nodig zijn om een nieuwe sarcofaag rond de centrale te bouwen en te onderhouden, en de lucratieve plannen om zowat twintig nieuwe centrales in Oekraïne neer te poten.

Sommige beelden van de ramp zijn in ons collectieve geheugen geslagen, maar in het spoor van de jongelui die 'de zone' bezoeken, besef je pas echt hoe erg Tsjernobyl was, en vooral: hoe onbeheersbaar en onomkeerbaar de gevolgen blijven. Must see tv.

'We willen niet méér problemen veroorzaken dan we kunnen oplossen.' - een Europese expert legt in alle ernst uit dat een nieuwe sarcofaag honderd jaar moet meegaan: tegen die tijd zal men hopelijk een definitieve oplossing voor de ontplofte reactor hebben bedacht.

Bekijk een fragment