Tv-review: Weg van de wereld

Een enkele keer streef ik binnen dit bestek objectiviteit na. Voor wat het waard is. De volgende zin zou je, met het mes op de keel, behoorlijk objectief kunnen noemen: Sofie Van Moll biedt een prettiger aanblik dan mijn spiegelbeeld.

Daarom hield ik mijn handspiegel laatst een tijdlang voor bekeken en richtte ik mijn blik op ‘Weg van de wereld’, een programma waarin die hupse, zo te zien meestal glundere meid ver van huis in allerlei rituele feesten probeert op te gaan. Daarbij wordt ze niet zelden aangestaard door omstanders in wier doffe oogopslag de universele vraag ‘Wat zullen we nu krijgen?’ te lezen valt.

Dit keer maakte ze in Mexico el Día de los Muertos mee, Dodendag. Dat is eigenlijk een feestelijke tweedaagse – Allerheiligen en Allerzielen, 1 en 2 november – waarop de doden even uit de schoot der aarde terugkeren, en hartelijk worden ontvangen in de schoot van hun nabestaanden: eerst de ontslapen kinderen en daarna de overleden volwassenen, in die volgorde, en niet anders.

Noem het geloof, ik noem het verbeelding, en ik ben altijd al een voorstander van zoveel mogelijk verbeelding geweest. Een goede raad, die je niet van mij zou verwachten, is: verbreek onmiddellijk de betrekkingen met types die je op verwijtende toon zeggen dat je te veel verbeelding hebt.

Er schieten mij enkele leraren wiskunde uit het begin van de jaren zeventig te binnen. Wanneer zal ik ooit van nare herinneringen aan de middelbare school verlost zijn?

Sofie Van Moll en haar cameraploeg hadden hun intrek bij Beatriz genomen, een alleenstaande moeder die voor de kost tortilla’s uitventte. Zij had het niet breed, maar dat nam niet weg dat ze het zowel de bezoekers uit de dood als haar levende Belgische gasten zeer naar de zin wilde maken. Kosten noch moeite, en gastvrijheid boven alles.

Het huisaltaartje was rijkelijk versierd, er werd op geen offergave gekeken, en het pad dat de doden, geruisloos van tred, om drie uur ’s middags onder klokgebeier zouden oplopen was met de aangewezen doodsbloemen afgezoomd. Sofie had die geurige flores de muerto helpen lezen, want zij is in dit programma heel behulpzaam – het duurt niet lang of ze is, waar ook ter wereld, kind aan huis, een gloednieuw familielid dat in aanmerking komt voor omhelzingen.

Volgens Mexicanen met verbeelding gaan de doden met een deel van het aroma van die doodsbloemen aan de haal. Er woei ons wel zo nu en dan een wetenswaardigheid aan, maar toch kwam het me voor dat ‘Weg van de wereld’ nog het meest om de universele vriendelijkheid en empathie van Sofie draaide.

We zagen haar ook een handje toesteken bij de bereiding van een gelegenheidsgerecht dat op het eerste gezicht bijzonder onappetijtelijk was: typische kost voor dodendag – je moet al dood zijn om het te lusten, dacht ik – een drab waar – even netjes achter de hand kokhalzen – heel veel varkensvet aan te pas kwam: een bleke, walgelijke smurrie die ik bijna niemand toewens, ook de varkens onder mijn medemensen niet.

Máárrr: uiteindelijk was dat gerecht heel lekker volgens die minzame Sofie. Samen met Beatriz kreeg ze later – het feest had zich inmiddels naar het van bedrijvigheid gonzende en met kaarsverlichting opgeluisterde kerkhof verplaatst – tranen in de ogen toen ze aan dierbare overledenen dacht, en daarna danste ze, als koddig lijk vermomd, uitbundig mee in een carnavaleske optocht, waaruit zou moeten blijken dat de dood ook een zonzijde heeft op el Día de los Muertos.

Laat ik even zo serieus mogelijk zijn, zij het met lichte tegenzin: dit programmaatje drijft op sentimenten die het volgens marktonderzoek wellicht goed doen bij Eén, maar ik vind het zonde dat die toch wel roezige en bevreemdende Día de los Muertos, die vanzelf al barst van de surrealistische taferelen, niet met meer verbeelding is benaderd, en dus cinematografisch intenser en tegelijk meer documentair.

Ietwat verder kijken dan de anekdotetjes was mooi geweest. Ik begrijp niet waarom de kijkers van Eén zich, wat reportage- en documentaire-achtige programma’s betreft, met een andere kwaliteitsnorm moeten tevredenstellen dan het hooggeëerde publiek van Canvas. Maar als u het wél begrijpt, dan hou ik meteen op met zeuren.

Even goede vrienden, al zijn we niet eens kennissen en willen we dat ongetwijfeld zo houden.

Wat zou Werner Herzog zoal met el Día de los Muertos aanvangen?