Portret: 'Toots'

'Toots Thielemans, l'incroyable destin d'un ketje de Bruxelles', releasejaar 2008, makers Pierre Barré en Thierry Loreau. Daarin zal hij tot zijn verbazing vernemen dat Toots pas echt goed doorbrak in Zweden, en in zijn tijd zelfs een aardig mondje Zweeds sprak.

TOOTS THIELEMANS «Jaja, ik kom daar al sinds 1950. Met het orkest van Benny Goodman nog, in de swingtijd! Ik was toen eigenlijk gitarist, maar ik speelde op ieder concert twee à drie solo's met de mondharmonica. En die mensen vonden dat fantastisch! Ik heb me ooit laten vertellen dat het te maken heeft met de melancholische aard van de Zweden. Want ja, één van mijn sterke punten op de mondharmonica is juist de emotie (speelt een stukje voor).

»In Zweden ben ik ook voor het eerst beginnen te fluiten, wat ik nu helaas niet meer kan. Maar op Madison Avenue in New York heb ik tientallen jingles ingefloten, voor naaimachines van Singer, voor zeep, voor sigaretten van Newton. En dat werd goed betaald! Iedere keer dat mijn fluitje op tv kwam, kreeg ik vijftig tot honderdvijftig dollar. Eén keer heb ik gefloten in een reclamespotje voor aftershave van Old Spice, dat meer dan een jaar lang op tv is geweest. Vijftienduizend dollar, voor één uur werk! En dat was vijftig jaar geleden, dus dat was een boel centjes. Filmmuziek, daar heb ik ook veel aan verdiend, vooral in Holland. Willem Duys zei altijd (met Hollands accent: ) 'Laat die Toots maar lekker huilen met dat broodje van 'm.' (lacht)

»Maar kom, dat is allemaal maar bijzaak. Ik zie mezelf toch in de eerste plaats als een serieuze jazzmuzikant.»

HUMO Op 17 mei jongstleden trad u aan op Belgavox, een muziekfestival ter bevordering van de dialoog tussen Vlamingen en Franstaligen. Bent u zo'n patriot?

THIELEMANS «Ik had een telefoontje gekregen dat Arno en Axelle Red en nog meer muzikanten iets wilden doen om de unity van België te versterken. Daar wilde ik aan meedoen, want ik ben één van de weinige artiesten die populair zijn in Vlaanderen en in Wallonië, en ik vind dat België niet mag vergaan. Ik ben nog een ouderwetse Belg: mijn moeder was van Antwerpen, mijn vader van Brussel en mijn grootmoeder van de Borinage. Een hutsepot, meneer! Heel alleen heb ik daar voor 35.000 mensen Jacques Brel gespeeld, alleen op mijn mondmuziekske. I loved it!

»Muziek is nog altijd mijn levensvitamine, you see. Ik zit hier rustig in mijn zetel, ik kijk naar het tennis op tv, en ondertussen oefen ik een beetje op mijn mondharmonica. Ik wil bijblijven, hè? Daarom heb ik ook een iPhone, een klein machientje waar je meer dan duizend muzikanten kunt insteken. Daar steek ik ook mijn eigen opnames in, om te luisteren wat ik in het vervolg niet meer moet doen (lacht). Want ik wil nog altijd leren en beter worden, en meekunnen met de muzikanten van nu. Op Jazz Middelheim speel ik deze zomer met één van de beste Amerikaanse pianisten van het moment, Danilo Perez, die afkomstig is uit Panama. En dat is een jónge pianist hè.»

HUMO Eind vorig jaar werd u in het Lincoln Center in uw thuisstad New York tot Jazz Master benoemd. Een eer?

THIELEMANS «Ah ja, dat is een légion d'honneur de musiciens! Je trekt er niet méér publiek mee, maar je kunt er wel fier op zijn. Want als je ziet wie er al Jazz Master is: Louis Armstrong, Miles Davis, Dizzy Gillespie, Charlie Parker, Ella Fitzgerald. En nu dus ook Toots Thielemans.»

HUMO U kreeg zelfs een brief van George W. Bush.

THIELEMANS «Neenee, een diploma, door Bush ondertekend. Maar ik denk niet dat hij naar jazz luistert, hoor. Clinton was meer geïnteresseerd, schijnt het. Hij speelde zelfs een beetje saxofoon.»

HUMO En Obama?

THIELEMANS «Ik weet het niet. Obama is natuurlijk wel een Afro American, en ik heb alles geleerd van de Afro Americans, you know. De muziek, de humor, en ook de way of life. Mijn vriend Quincy Jones uit Los Angeles vertelt mij dat Obama meer subsidies voor muziek en cultuur probeert los te krijgen. Dat vind ik een goeie zaak.»

HUMO A propos, was het Quincy Jones ook niet die u ooit een geweldig compliment gaf?

THIELEMANS «Ja, maar dat is dirty language, dat kan ik niet in de pers zeggen.»

HUMO Komkom. Het ging over een black ass, geloof ik.

THIELEMANS (lacht luid) «'You've got a black ass, Toots!' En Ray Charles heeft mij dat ook verteld! Dat zeggen ze toch van alleman niet, denk ik dan.»

HUMO Zou het geen droom zijn om eens voor Obama te spelen?

THIELEMANS «Als ze het me zouden vragen, dan zou ik blij zijn, ja. But I don't push. Nooit heb ik gebedeld om te mogen spelen. Ik ben nooit bij Dizzy Gillespie of Ella Fitzgerald of Paul Simon of Billy Joel gaan vragen of ik met hen mocht spelen. Zij vroegen mij! En ja, dat doe ik dan graag, natuurlijk.»

HUMO U bent 87 nu. Is er nog iets wat u wilt bereiken?

THIELEMANS «Ik wil zo lang mogelijk gezond blijven, en nog lang kunnen spelen en oefenen, en mijn best doen. Want meer kan ik toch niet? Ik ben daar een beetje fatalistisch in: ik doe mijn best, en if you like it, fine. Maar if you don't like it, ook fine.»

HUMO Ik durf het bijna niet te vragen, maar hebt u al nagedacht over een grafschrift?

THIELEMANS Ik denk dat op mijn graf mijn credo mag staan: 'Be yourself, no more, no less'. Dat is oude Griekse wijsheid, hé? Socrates, of wie weet ik.»

• Toots Thielemans - Official Website