De avondetappe: Mart Smeets

Gepassioneerd of niet: Smeets' jongste wielerboek ('Het laatste geel') deed bij onze noorderburen flink wat stof opwaaien, omdat enkele ex-renners (onder anderen Steven Rooks, in 1988 tweede in de Tour en winnaar van de bolletjestrui) daarin toegaven dat ze aan het verboden spul hadden gezeten.

- Was je verbaasd over het tumult?

MART SMEETS «Enorm. Ik begrijp het ook niet. Waarschijnlijk heeft weer ergens een jong broekie gedacht: 'Goh, het is me toch wat dat Steven Rooks toegeeft dat hij epo heeft gebruikt!' Maar hij heeft het al veel eerder toegegeven.

»Naar aanleiding van de persberichten belde Steven me deze week nog op. Ik heb hem het stuk voorgelezen, en hij bevestigde wat er stond: ja, hij heeft epo gebruikt. Maar het was toen nog niet verboden! Het was verboden om met je bloed aan de slag te gaan, maar de Internationale Wielerunie gaf de renners een vrijbrief door een maximale bloedwaarde vast te stellen. Dan zeg je toch eigenlijk: je mag gebruiken, maar tot hier en niet verder?»

- In je boek antwoorden 27 van de 29 geïnterviewde renners op de vraag wanneer ze voor het eerst van epo hoorden: begin jaren negentig, toen Italiaanse renners hen plots helemaal zoek reden. Dat moet jij toch ook gezien hebben?

SMEETS «Natuurlijk zag ik dat, maar je moet het ook bewijzen. Het is een vreselijk dubbel gevoel. Je keek ernaar en je wist zeker dat er iets gebruikt werd, maar wat? Waarom is er in de Tour de France zestien jaar niemand gepakt wegens doping? Zestien jaar niemand positief, en dan opeens: Roque de la Cruz. De meest onbeduidende renner die ze konden vinden. De urine van Hinault en ook die van Zoetemelk werd achter de tent van de dopingtest direct weggegooid. Waren ze van het gezeik af.»

- De sportjournalist loopt altijd achter de feiten aan?

SMEETS «Het is heel aannemelijk dat er allang weer een nieuw middel is. Kijken we daarvan op? Nee. De vraag in de wielerwereld is alleen: kunnen ze het traceren? Zo niet, dan nemen we het. Neem zo'n Andreas Klöden. Die man presteerde het om, op de dag dat zijn eigen T-Mobile-kopman Ullrich met nog negen andere dopingzondaars in de Tour naar huis werd gestuurd, doodleuk naar Freiburg te rijden om aan een bloedinfuus te gaan liggen. Dan ben je toch van God los? Als ik de naam Klöden hoor, krijg ik een rilling over mijn rug, net als bij Richard Virenque. Wat een klootzakken. Kwaad in het kwadraat.»

- Zouden sportjournalisten dan niet een keer serieus onderzoek moeten doen?

SMEETS «Er is er niet één die zijn voet tussen de deur krijgt. De omerta in het peloton is absoluut en allesomvattend. Oké, je hebt nu Bernhard Kohl die zegt: ze doen het allemaal. Dan denk ik: jij hebt gebruikt en je probeert dat goed te praten. Ik weet namelijk één ding wél: ze weten het niet eens van elkaar.»

- Jij volgt de Tour vanaf 1973. Dan moet zeker jij toch wel iets meer weten. Of ben je misschien geen goede journalist?

SMEETS (geïrriteerd) «Nou, mag ik even een rijtje opnoemen? Joop Zoetemelk: heb ik naar buiten gebracht - een jaar lang spraken de renners niet met me. Gert-Jan Theunisse: heb ik in 1988 als eerste gedaan. Eddy Merckx: heb ik ontmaskerd. Wij hebben er echt veel aan gedaan.

»Op de avond dat Rasmussen twee jaar geleden uit de Tour werd gegooid, had ik aan tafel een renner die toegaf dat hij verboden middelen heeft gebruikt. Weet iemand nog wie dat was? Nee dus. Eddy Merckx heeft toen in 'De avondetappe' verteld dat hij verboden dingen heeft gedaan. De grootste renner aller tijden, en niemand reageerde.»

- Hoe kijk je eigenlijk naar de terugkeer van Lance Armstrong?

SMEETS «Ik vind het eng, maar ik heb ondertussen ook waanzinnig respect voor een man van 38 die twaalfde werd in de laatste Giro. Ik kwam hem na afloop tegen, en ik heb alleen maar gezegd: 'Respect.' Hij reageerde met 'You bet ya.' Het is geen vriend, maar we hebben wel een band. Ik heb hem zijn hele carrière gevolgd en ik ben benieuwd hoe het gaat tussen hem en Contador. Het wordt een race in een race. En dan hebben ze Klöden ook nog. Het wordt interessant.»

- Nog één keertje over doping. Waarom mag Klöden wel starten en probeerde de Tour-organisatie Tom Boonen met man en macht weg te houden?

SMEETS «Geen idee. Het bewijs bij Klöden ligt er, maar niemand doet er wat mee. Ik vind het cocaïnegebruik van Boonen een privékwestie, maar Tourdirecteur Christian Prudhomme zegt letterlijk tegen mij: 'Het is mijn feestje en ik bepaal wie ik uitnodig.' Ik zei nog: maar je moet toch een goede reden hebben om iemand te weigeren? Die had hij: Boonen heeft volgens hem de ethische regels van de Tour geschonden door coke te gebruiken. Hij wilde hem niet op zijn feestje, maar hij laat wel Virenque - bewijsbaar dopinggebruiker en leugenaar - gele en bergtruien uitreiken. Snap jij het? Ik niet.»

Willem Uylenbroek
© Nieuwe Revu