India voor beginners

ETIENNE VERMEERSCH «Religie is voor Indiërs iets heel anders dan voor westerlingen. Zij vereren één of meerdere goden, en dat is een volkomen tolerante, ondogmatische aangelegenheid: niemand beweert dat zijn godheid beter is dan een andere. Verschillende godsdiensten bestaan er probleemloos naast mekaar. De jongste jaren zijn er natuurlijk excessen: ik was in een islamitisch heiligdom toen er in Delhi een aanslag gepleegd werd door moslims. Maar daar was op die plek niks van te merken: moslims zaten in feeststemming samen met hindoes en boeddhisten. Bijzonder!

»Een westerling gelooft in de dogma's van zijn godsdienst en beschouwt andere religies als vals. Toen wetenschappers beweerden dat de aarde rond de zon draaide, moesten ze zwaar strijd voeren met de kerk. Ik denk echt dat het rationele denken schatplichtig is aan dogmatische godsdienst. Ter illustratie: in India wordt nauwelijks een onderscheid gemaakt tussen waarheid en onwaarheid. Ik heb gediscussieerd met jongeren die wetenschappen studeerden. Ze geloofden allemaal in astrologie, en één student beweerde bijvoorbeeld dat er helikopters bestonden in de tijd van de Ramayana. Da's 2.500 jaar geleden, maar hij méénde dat. Ze baden ook allemaal tot de god Ganesha voor ze examens gingen doen. 'En wat als je gebuisd bent?' vroeg ik. 'Dan wil de god Ganesha dat ik beter studeer,' antwoordde een doctorandus. Tja, het kan maar helpen natuurlijk.

»Ik ben met een taxichauffeur door de stad gereden. Een helse trip. De staat van de wegen is erbarmelijk en tussen de auto's lopen koeien, honden, ezels, varkens en nu en dan een olifant. Zelfs op een snelweg met drie rijstroken kan er opeens een kameel in spookrichting op je af komen stormen. De chauffeur had een beeldje van Ganesha op zijn dashboard staan, en we zijn toch maar veilig aangekomen.»

HUMO Is het Indische geloof dan een vorm van wat wij bijgeloof zouden noemen?

VERMEERSCH «Niet uitsluitend. Sommige Indiërs zijn heel vroom. Ze liggen plat op de grond langdurig te bidden in de tempel of ze lopen tachtig kilometer te voet naar een heilige tempel. Maar wat ze daarbij denken is mij niet duidelijk geworden. Heel fascinerend wel.»

HUMO Is er nog iets waar u minder enthousiast over bent?

VERMEERSCH «We hadden meer dan twintig uur aan materiaal. Ik heb met vrouwen in een godvergeten dorp over empowerment gepraat, ik heb het met ouders over gearrangeerde huwelijken gehad... Allemaal heel interessant. Maar op Canvas blijven daar maar vijftig minuten van over: geweldig frustrerend. Wat natuurlijk vooral bewijst dat u écht moet kijken (lacht).»

• Canvas: India voor beginners