Lomax the Songhunter

U gelooft ons niet? Dat mag, maar weet wel dat Vlaanderens eerstaanwezend muziekarchivaris het volkomen met ons eens is.

JAN DE SMET (van De Nieuwe Snaar) «In de jaren dertig is de jonge Lomax met zijn vader John aan een tocht door de VS begonnen. Ze wilden de Amerikaanse en dan vooral de Afro-Amerikaanse volksmuziek registreren - dat was nog nooit gebeurd. Ze deden dat met de portable recording device van Thomas Edison, een apparaat dat de weduwe Edison hen nog persoonlijk geschonken had. Portable moet je wel met een korrel zout nemen: het was een reusachtig gevaarte, dat ze in de achterbak van hun ouwe Ford gemonteerd hadden. Op YouTube kun je nog beelden zien van Woody Guthrie die in de kofferbak van die Ford zijn liedjes zit te zingen.

»Vader en zoon Lomax hebben toen voor het eerst opnamen gemaakt van bluesmensen die later absolute legendes zouden worden. Muddy Waters bijvoorbeeld: die was nooit zo bekend geworden zonder Lomax. En als niemand Muddy Waters had gekend, dan hadden de Stones nooit bestaan. En dan was er dus ook nooit sprake geweest van The Black Box Revelation!»

HUMO Na het overlijden van zijn vader is Lomax ook de Europese en Caribische muziek gaan inventariseren.

DE SMET «Ja, de calypsorage van eind jaren 50 kun je eigenlijk op zijn conto schrijven. Calypso was toen zo hot dat algemeen gedacht werd dat het dé muziek van de toekomst was, die de rock-'n-roll compleet zou overspoelen. Kleine vergissing, me dunkt.»

HUMO De modale popliefhebber kent Lomax vooral van covers van nummers die hij voor het eerst heeft opgenomen.

DE SMET «Ja, en 't zijn er veel. 'Natural Blues' van Moby bijvoorbeeld: die 'Ooh lordy, trouble so hard' is een sample van Bessie Jones, 1933. De populaire bluescover 'Midnight Special': een nummer van Leadbelly, die door Lomax ontdekt werd. 'Sloop John B', gigantische hit voor de Beach Boys: een gospel van de Cleveland Simmons Group, opgenomen in '35. 'The House of the Rising Sun', dat door zowat iederéén is gecoverd: Georgia Turner, 1937. 'Black Betty', de floorfiller van Ram Jam: origineel opgenomen in '33, door James 'Iron Head' Baker and The Group of Prisoners. In de bak dus! En zo gaat het verder.»

HUMO Op Klara hoorde ik tot mijn verbazing dat jij Lomax ooit ontmoet hebt.

DE SMET «Jaja, in 1979, de eerste en enige keer in mijn leven dat ik in Amerika ben geweest. In Woodstock met name, waar ik mijn goede vriend Happy Traum ben gaan bezoeken, één van de grondleggers van de folkbeweging van de jaren 60. Toen ben ik Lomax twee keer op één dag tegengekomen: in de Bearsville Studios, en 's avonds op café, want Happy Traum had met 'm afgesproken. Maar wat ik hem gevraagd of gezegd heb? Ik was compleet starstruck. Eén van de eerste songbooks die ik ooit kocht was van Alan Lomax - al die liedjes had ik ooit vanbuiten geleerd! Maar ik troost me met de gedachte dat ik hem twee keer een hand heb gegeven (lacht).

• AB: \'A Tribute to Alan Lomax\'