United 93

Niemand overleefde de crash, maar toch was het een klein beetje een happy end: de kapers hadden veel meer slachtoffers kunnen maken als de passagiers hen niet verhinderd hadden zich op hun doelwit te storten.

Paul Greengrass «Niet dat ik de onbeschaamdheid heb om mijn eigen bescheiden film op gelijke hoogte te stellen met een meesterwerk als 'Schindler's List', maar in bepaalde opzichten hebben ze nogal wat met elkaar gemeen. Spielbergs holocaust-epos handelde eigenlijk niet over de zes miljoen joden die vermoord werden, maar over de 1.100 die ontsnapten. Hetzelfde met 'United 93': we hebben het niet alleen over de mensen die op 9/11 de dood vonden, ik wilde ook focussen op de moed van de passagiers en, vooral, hoe die een inspiratiebron is geworden voor talloze Amerikanen.»

- Uw film doet bijna als een documentaire aan.

Greengrass «Ja, uit respect voor de nabestaanden wilde ik hem zo realistisch mogelijk maken. Daartoe heb ik om te beginnen alle Hollywoodclichés vermeden, en ik heb ook achter de coulissen de boel op de spits gedreven. De acteurs die de kapers speelden, werden lange tijd compleet gescheiden gehouden van de passagiers: de twee groepen gingen apart op teambuilding, en uiteindelijk zagen ze elkaar pas voor het eerst op de set. Dat leverde de weken voor de opnames een steeds hoger oplopende spanning op - de welgemeende haatgevoelens waren niet van de lucht - en uiteindelijk een bijzonder intense ontlading: sommige acteurs begonnen tijdens de opnames spontaan te huilen, te schreeuwen, te bidden en, in één geval, zelfs in de broek te plassen. Net zoals dat wellicht in het écht gebeurd is. En het werkte: voor de allereerste keer in mijn carrière heb ik mensen in de bioscoop zien rechtspringen om de 'personages' moed in te roepen. En zelf geloof ik bij elke visie opnieuw, vanzelfsprekend tegen beter weten in, dat de passagiers een faire kans maken om de strijd te winnen.»

- Wilt u met uw film misschien ook zeggen dat we, mits enige opoffering, kunnen winnen van het terrorisme?

Greengrass «Nee, ik geloof dat terrorisme een ontzettend moeilijk uit te roeien plaag is. In 1984 heeft de IRA een bom tot ontploffing gebracht in een hotel te Brighton waar onze toenmalige eerste minister, Margaret Thatcher, en haar kabinet toen net aan het vergaderen waren. Er zijn doden gevallen, maar Thatcher heeft het overleefd. Gelukkig. Want ook al moet ik er aan toevoegen dat ik het nooit ook maar half met haar eens ben geweest - ze was wél het hoofd van onze regering, en die blaas je niet zomaar op.

»Nu, later die dag heeft de IRA een boodschap de wereld ingestuurd: 'Vanavond heb je geluk gehad, Thatcher. Maar we hopen dat je beseft dat je vanaf nu élke keer geluk zal moeten hebben; en dat voor ons één keer genoeg is.' Daar valt geen speld tussen te krijgen, en dat vind ik nog altijd een van de meest angstaanjagende aspecten van het internationale terrorisme: ze hebben de statistieken aan hun kant.»

• Lees de dvd-recensie van \'United 93\' door (mvs)