Criminal Minds

Voor 'Criminal Minds' mocht Mantegna gestalte geven aan een profiler die terugkeert uit vervroegd pensioen en het BAU-team (de Behavioral Analysis Unit van de FBI) versterkt in hun jacht op Amerika's most wanted seriemoordenaars.

- Waarom 'Criminal Minds', Joe?

Joe Mantegna «In de eerste plaats: omdat het een tv-serie is. Dit jaar ben ik precies veertig jaar acteur, en ik had het punt bereikt waarop je op zoek gaat naar een job met wat meer werkzekerheid, wat minder heen- en weergereis, en met een vaste groep mensen om je heen. Als acteur denk je vaak: 'Oké, nu ben ik hiermee bezig, maar wat staat er volgende week, volgende maand of volgend jaar op mijn agenda?' Bij een tv-serie weet je dat je alvast een deel van het jaar aan de slag blijft.»

- Je hoort het wel vaker: creativiteit en vernieuwing moet je tegenwoordig gaan zoeken bij de televisie, niet bij de film.

Mantegna «Er zit een grond van waarheid in. Toen ik pas begon, was alles nog duidelijk gescheiden: je had acteurs die werkten voor de film, je had er die werkten voor het theater en je had er die werkten voor televisie. Dat loopt nu allemaal door elkaar. Dat zie ik bij mijn kinderen: het ene moment zien ze iemand op Nickelodeon, het volgende speelt diezelfde acteur in een film. Het maakt hen allemaal niks uit, ze kijken gewoon.

»Hetzelfde zie je trouwens bij de scenaristen. Ik hoor ze vaak klagen: 'Als ik een filmscenario schrijf, dan kost het me drie jaar om het te verkopen. En krijg ik het eindelijk verpatst, dan flopt de film en moet ik weer van nul beginnen.' Bij de tv krijgen ze om de paar maanden de kans om een nieuwe aflevering te schrijven. Dat houdt ze scherp. Als je het mij vraagt, zorgt het ook voor een gezondere werkomgeving.»

- Het komende (vierde) seizoen van 'Criminal Minds' overtreft de drie vorige qua populariteit. Jouw verdienste?

Mantegna «Eerlijk gezegd: ik denk dat de meeste tv-series pas na enkele seizoenen de juiste groove vinden. Hoe vaak zie je dat een reeks in het eerste seizoen al meteen z'n hoogtepunt bereikt en zo tien jaar lang blijft scoren? Uiterst zelden, me dunkt.

»Ik zie zelfs nog ruimte om te groeien. Kijk naar 'NCIS': die reeks draait ook al een tijdje mee, en daar gaat het ook steeds beter. Die kant kunnen wij ook op.»

- Na veertig jaar acteren kun je bogen op een gevarieerde staat van dienst. Welke ervaring heeft je het best op weg geholpen in 'Criminal Minds'?

Mantegna «Niks specifieks. Ik denk dat ik nog het meest gebaat was bij mijn uitgebreide levenservaring. Ik ben 62: veruit de oudste van de cast. Niet dat de rest snotneuzen zijn, integendeel: ze stralen allemaal een geweldige maturiteit uit. Zelfs iemand als Matthew (Gray Gubbler, die Dr. Reid vertolkt, red.) - toch de benjamin van de groep - heeft een soort volwassen wijsheid. Dat moet ook: in werkelijkheid moet iedereen die voor het BAU wil werken, er al minstens tien jaar bij de FBI op hebben zitten.»

- De misdaden waarmee het BAU-team te maken krijgt, zijn dan ook niet geschikt voor gevoelige zielen.

Mantegna «Precies. Ze krijgen afgrijselijke moorden voorgeschoteld. Om dat wat te verwerken, worden ze door een speciaal team van psychologen begeleid. Wie weet valt daar nog wel een spin-offreeks uit te puren (lacht).»

- Een reeks als 'Criminal Minds' geeft je soms de indruk dat de straten van Amerika vergeven zijn van de seriemoordenaars. Terwijl er volgens de statistieken doorgaans 'slechts' een stuk of dertig tegelijk actief zijn. Als dat waar is, heb je aan één seizoen 'Criminal Minds' genoeg om ze allemaal uit te roeien.

Mantegna «Correctie: onze seizoenen tellen maar tweeëntwintig afleveringen. Dan zouden er nog acht seriemoordenaars op vrije voeten rondlopen. We hebben nog werk voor de boeg!»

- Bestaat dat volgens jou: mensen met een criminal mind?

Mantegna «Ik denk het wel, ja. Dat is net het interessante aan deze reeks. In de aflevering van een paar weken geleden zat er een jonge killer die tegen mijn personage opbiechtte: 'Ik wist wel dat je me te pakken zou krijgen. Maar nu je me hebt, vraag ik je: help me. Ik wil weten waarom ik doe wat ik doe. Waarom krijg ik, als ik over straat loop en iemand bekijkt me scheef, de neiging om zijn hersenpan in te beuken?' Die vragen komen bij ons ook aan bod.

»Er zijn nu eenmaal mensen die moorden - of dat nu ligt aan een chemisch probleem in hun hersenen of aan een genetische afwijking, een seriemoordenaarsgen zeg maar. Als kind halen we allemaal wel eens kattenkwaad uit. Maar waarom blijft het bij de ene bij het stelen van een stuk snoep, en groeit de ander uit tot een meedogenloze killer? Ooit zullen we het wellicht weten. Tot die tijd moeten we het met 'Criminal Minds' stellen.»

• Criminal Minds
• VT4