The Search

Ze waren op zoek naar een nieuwe thuis, maar moesten vaak tevreden zijn met een van ratten vergeven ruïne. Ook toen hield geen welvoeglijk mens het daarbij droog, en de legendarische regisseur Fred Zinneman werd aangezocht om een film te maken die de goegemeente tot actie zou aanzetten: in het ijzersterke 'The Search' uit 1948 herkent u een jonge Montgomery Clift als de Amerikaanse GI die één zo'n kleine vluchteling onderdak en Engelse les geeft.

Fleurt uw zondagmiddag helemaal op!

Fred Zinneman «Zéér moeilijke film om op te nemen. In die tijd dacht niemand er zelfs maar aan om films te draaien in Europa. In studio's misschien, maar zeker niet in open lucht, en al helemaal niet terwijl het continent nog in duigen lag. Wij waren zowat de eerste Hollywood-productie die dat aandurfde.

»De buitenwereld wist nog bijna niets over wat zich de jaren daarvoor écht in Europa had afgespeeld, dus we werden haast elke dag met verstomming geslagen door nieuwe horrorverhalen, zoals dat ene over moeders die door de nazi's gedwongen waren te kiezen wie van hun twee kinderen mocht blijven leven.

»We wilden die verhalen delen met het brede Amerikaanse publiek, en net daarom hebben we ze afgezwakt: als we de hele waarheid hadden verteld, hadden de kijkers 'The Search' onmogelijk verdragen.

»Het jongetje in de hoofdrol werd gespeeld door de negenjarige Ivan Jandl. We hadden hem toevallig gespot in de straten van Praag, en we waren het onmiddellijk eens: een natuurtalent! Hij won een Golden Globe en een Oscar voor zijn rol, maar veel geluk heeft hem dat niet gebracht.

»Het naoorlogse regime in Tsjechië heeft hem hard gestraft voor zijn 'kapitalistische prijs': hij mocht niet meer in films meespelen of zelfs naar het buitenland reizen. Hij is in 1987 gestorven, op zijn vijftigste: helemaal alleen, vergeten en berooid.

»De andere kinderen in 'The Search' zijn échte zwerf- en weeskinderen. Acteren konden ze niet: als we vroegen of ze angstig wilden kijken, begrepen ze niet eens wat we bedoelden.

»Maar ze wisten maar al te goed dat de Duitsers hun mobiele gaskamers hadden vermomd als ambulances - toen we hen tijdens de opname van een scène in een Rode Kruis-wagen stopten, was hun hysterie verschrikkelijk levensecht. Het sneed door merg en been - en het pakte geweldig goed op camera. Ach, andere tijden.»

• Eén