Het beste van Jiskefet

Sterker: vanaf 7 november krijgt u iedere zondagavond een aflevering van 'Debiteuren/Crediteuren' geserveerd, de legendarische 'Jiskefet'-sketches over het trio kantoortijgers Jos (Herman Koch), Edgar (Kees Prins) en Storm (Michiel Romeyn), die het midden de jaren negentig voor mekaar kregen dat half Nederland elkaar iedere ochtend begroette met een vrolijk 'Goeiesmorgens!'

Kees Prins «'Jiskefet' was aanvankelijk eerder een avant-gardeprogramma met een beperkte groep fans, maar 'Debiteuren/Crediteuren' bleek tot onze verrassing bij een vrij groot publiek aan te slaan. Het rare aan die reeks was wel dat de kantoorgrappen slécht moesten zijn om goed te zijn - één keer hebben we eens goeie grappen proberen te vertellen, en toen lachte het studiopubliek gewoon niet.

»Het voordeel daarvan was dat je in principe nooit de mist in kon gaan: als je even niet meer wist wat je moest vertellen, verkocht je gewoon de meest stupide grap die je op dat moment te binnen schoot, en hup, je kon weer verder.»

Prins (lacht) «Dat kaliber, ja. Overigens waren de grappen soms wel écht te slecht. Dan knipten we ze er later uit.»

Prins «We hebben nog even overwogen om het programma 'Den Ruygen Hoek' te noemen, naar een echt bestaand pompstation langs de A4 van Amsterdam naar Delft. Maar toen onze Friese regisseur Pieter Verhoeff het op een keer over een jiskefet had dat nodig geleegd moest worden, wisten we onmiddellijk: dát is een goed woord. Het roept vragen op, en dat was precies onze bedoeling met 'Jiskefet'.

»De meeste humor volgt een vast patroon: een voorzetje van de ene wordt binnengeknikt door de andere, en iedereen in de zaal of voor de buis begrijpt: 'Dit is het moment waarop ik in actie moet schieten. Láchen nu!' Wij wilden mensen vooral verbazen en verrassen, en zo nodig ook onder hun kont schoppen, zoals Wim T. Schippers dat vóór ons gedaan had in zijn programma's.

»In het begin lukte dat nog niet helemaal zoals we het voor ogen hadden, maar de VPRO gaf ons de kans om langzaam te groeien. Wat tegenwoordig wellicht niet meer mogelijk zou zijn - met al die zogeheten netmanagers zou een programma als 'Jiskefet' heel zeker het scherm niet meer halen.»

Prins «Klopt. Bij 'Debiteuren/Crediteuren' bijvoorbeeld schreven we van tevoren wel in grote lijnen op wat de volgorde van gebeurtenissen was - 'Jos vertelt een slechte grap. Edgar meldt dat hij de tuin winterklaar heeft gemaakt. Juffrouw Jannie komt met de koffie en is depressief' - maar de dialoog werd verder volledig geïmproviseerd. Daardoor kwam de humor wat meer onverwachts dan wanneer je alles tevoren zou hebben uitgeschreven.

»'Debiteuren' vind ik overigens nog altijd één van de beste dingen die we gemaakt hebben, al liggen de iets 'kunstzinniger' items me uiteindelijk nog dichter aan het hart. Die scène bijvoorbeeld waarin Michiel vruchteloos een brommer aan de praat probeert te krijgen en ik ondertussen minutenlang tegen een muur sta aan te zeiken: dat soort humor vind ik eigenlijk hoogstaander, omdat je niet precies weet waaróm je moet lachen.»

• Acht
• Jiskefet