The Rape of Nanking

De zes weken aanslepende orgie van moord en verkrachting die daarop volgde, vormde het gruwelijke dieptepunt in de Tweede Chinees-Japanse Oorlog. Zeventig jaar later blikte de Franse documentairemaker Serge Viallet indringend terug op het Bloedbad van Nanking, en het resultaat daarvan is vanavond - ook toevallig! - te zien op Canvas.

Serge Viallet «Er zijn nogal wat films en documentaires gemaakt over de wreedheden in Nanking, maar wij hebben vooral gezocht naar de oorzaken. We laten de laatste overlevende Japanse veteranen aan het woord, alsook de overlevende Chinese getuigen. En we vergeten niet dat, hoe gruwelijk de mishandelingen en verminkingen ook waren, het allemaal 'slechts' een onderdeel was van de kolonisatieoorlog die Japan tussen 1931 en 1946 in China en Zuidoost-Azië voerde, en die 20 miljoen mensen het leven heeft gekost.

»Wie het over Nanking heeft, kan ook niet om John Rabe heen. Rabe, een Duits zakenman en diplomaat én een overtuigd nazi, was wellicht de bekendste getuige van alle gruweldaden. Nadat hij wekenlang had moeten toezien hoe kinderen en oude vrouwen eerst verkracht en daarna vermoord werden, stelde hij samen met een aantal andere buitenlanders een veiligheidszone in om vluchtelingen en slachtoffers op te vangen. Op die manier heeft hij naar schatting 200.000 Chinese levens gered. Sindsdien wordt hij de Schindler van Nanking genoemd. Later heeft hij ook nog naar Adolf Hitler geschreven om te vragen of die de Japanners, zijn bondgenoten, niet een beetje kon terugfluiten.

»De trieste eindbalans komt, in de meest conservatieve schatting, niettemin neer op meer dan 200.000 doden; burgers en militairen samen. Na de overgave van Japan in 1945 werd Iwane Matsui, de Japanse generaal die de leiding had over de operatie, veroordeeld voor een internationaal tribunaal en ter dood gebracht aan de galg. Maar in het Yasukuni-schrijn in Tokio wordt de nagedachtenis van Matsui en zijn soldaten nog steeds geëerd, als waren het Japanse oorlogshelden.

»De Chinese getuigen in mijn documentaire laten duidelijk zien dat de zaak nog altijd niet vergeten, laat staan vergeven is. Ze nemen het de Japanse overheid vooral kwalijk dat die zich nog niet terdege heeft verontschuldigd. En dat lijkt ook niet meteen te gebeuren. De ultrarechtse documentaireregisseur Satoru Mizushima beweert bijvoorbeeld nog altijd dat er met het bewijsmateriaal geknoeid is om de Japanners in een kwaad daglicht te stellen. Hij heeft z'n eigen film gemaakt, 'The Truth of Nanjing', en in één interview heeft hij z'n landgenoten van toen qua morele deugdzaamheid zelfs vergeleken met Jezus Christus. De waarheid heeft altijd twee kanten, maar de kloof tussen deze twee kanten is wel érg diep.»