The Private Life of an Easter Masterpiece

Niet écht natuurlijk, maar wel via Caravaggio's meesterwerk 'De Gevangenneming van Christus'. De documentaire van BBC-makelij doet niet alleen het verhaal achter het schilderij uit de doeken, maar vertelt ook hoe het werk twee eeuwen lang van de aardbol verdwenen leek en pas in 1990 werd teruggevonden in de refter van een jezuïetenklooster in Dublin. De paters waren er al die jaren van uitgegaan dat ze naar een kopie hadden zitten gapen tijdens het verorberen van hun boterhammetjes.

Waldemar Januszczak(kunstcriticus) «De gevangenneming van Christus deed niet zo vaak dienst als onderwerp voor een schilderij. Dat komt omdat Jezus 's nachts is gevangengenomen en nachtscènes, dat weet iedereen, zijn niet makkelijk te schilderen. Caravaggio, de koning van de duisternis, durfde het wél. Meer nog: hij gebruikte de duisternis om een eng sfeertje te creëren, belicht met flikkerende lantaarns.

»Ieder personage op het schilderij is volop in beweging. De eerste indruk die we krijgen is er dus één van chaos, geweld en actie. Daardoor kan je niet in één oogopslag zien wie wie is. Je moet zelfs twee keer kijken voor je Jezus herkent. Pas als je goed kijkt, zie je de figuur met baard aan de linkerkant, de ogen gesloten alsof hij zich al lang heeft neergelegd bij wat er te gebeuren staat. Het duurt ook even voor je doorhebt dat de persoon die Jezus bij de schouders grijpt Judas is: de kus die Judas op Jezus' wang drukt, dient om hem te identificeren voor de soldaten. Met opzet doet Caravaggio je nadenken over wat je ziet. Zo sleurt hij je mee in de actie.»

- Wel onmiddellijk herkenbaar zijn de soldaten: de blinkende harnassen geven het wat weg.

Januszczak «De harnassen maken meteen duidelijk wie de slechteriken zijn, maar historisch correct is het niet. Onmogelijk dat de soldaten die Jezus arresteerden zo'n zwaar en warm harnas zouden hebben gedragen: we zaten wel in het Midden-Oosten, hè. Maar door harnassen te schilderen kon Caravaggio handig gebruikmaken van de weerkaatsing van het licht op het metaal om het gebeuren nog wat extra dreiging mee te geven. Het geeft de hele scène iets van een boksring, waarin harnassen het opnemen tegen bloot vel.

»De man met de lantaarn aan de rechterkant van het doek is trouwens Caravaggio zelf. Nu hoor ik u vragen: waarom? Twee redenen: het is een manier om te tonen dat het om een authentiek schilderij van zijn hand gaat - 't is als zeggen: 'Ik was erbij toen dit werd gemaakt.' En tegelijk neemt Caravaggio zo ook een deel van de schuld op zijn schouders: 'Ik stond ernaar te kijken toen Jezus werd gevangengenomen en greep niet in.' Want dat is natuurlijk de essentie van Pasen: élke christen heeft Christus in de steek gelaten. Hij is gestorven voor ons, en daarna verrezen.»

- Amen!