Terug naar Oosterdonk

Maar de havenuitbreiding veegde samen met de polderdorpen ook de dorpscafés van de kaart: op minder dan vijftig jaar tijd verloor de rechterscheldeoever ruim vijfhonderd cafés. Hugo Vermeiren, lid van de Heemkundige Kring van de Antwerpse Polder, stelde voor het Poldermuseum in Lillo-Fort een tentoonstelling samen over cafés in de polderstreek tussen 1900 en 1965: via foto's, dagboekfragmenten en artikels kunt u er de sfeer van weleer gaan opsnuiven, en er is zelfs een kamer als oude herberg ingericht, compleet met Leuvense stoof, kwispedoor en constateurs van duivenmelkers (u vindt alle informatie op poldermuseum-lillo.be). Nog tot eind september op zon- en feestdagen te bezichtigen!

Hugo Vermeiren (75) «Je kunt denken: vijfhonderd verdwenen cafés, is dat niet enorm veel voor negen kleine polderdorpen? Maar rond 1900 had je één café op vijf woningen. Die waren kleiner dan de cafés van nu, natuurlijk: dat waren kamertjes van drie bij vier aan het huis zelf. Maar ze waren wel belangrijk in de dorpen, in een tijd dat de mensen nog geen tv en computer hadden.

»Vaak werd er naar het café verwezen met een bijnaam voor de bazin. Zo ging iedereen in Lillo-Fort iets drinken bij Lies Kont: niemand kende haar echte familienaam, maar het moet een madam met een ferm achterwerk geweest zijn (lacht).»

Vermeiren «Zo'n dertigtal. Maar Lillo-Fort is gelukkig binnen de kortste keren opgeknapt, zodat het er voor de overgebleven mensen nog aangenaam wonen is. In Doel is dat anders. Tijdens de weekends kun je vanuit Lillo-Fort een veerboot nemen naar Doel, en ik kan je vertellen dat het er een sociaal kerkhof is.

»Het uitzettingsverbod gold tot september 2010, maar niemand weet precies hoe het nu verder moet. Er wonen nog steeds enkele mensen, maar het overgrote deel van het dorp staat te verkrotten. Het is vooral schrijnend omdat de vele onteigeningen eigenlijk nergens voor nodig waren. Bekijk het Deurganckdok: als je daar vier schepen ziet liggen, zal het veel zijn.»

Vermeiren «Ja, en het is een goede weergave van de geest van de jaren 50: je merkt duidelijk de woede en de angst van de dorpsbewoners over wat er hen boven het hoofd hangt. Ik herken veel plaatsen uit Berendrecht, waar ik woon, en het café Spek en Eieren, waar het begrafenismaal gefilmd werd, bestaat nog steeds, al is het nu een restaurant geworden: na de verdwijning van Oosterweel werd het opgekocht door een Nederlander.

»Nu, hier en daar is er wel een detail dat niet klopt. Neem nu de scène over het gansrijden. Normaal is dat dier al de dag tevoren geslacht en leeggebloed, en is dat dus een propere bedoening. In de reeks stroomt dat bloed uit die ganzennek. Verontwaardigd dat we waren toen we dat zagen!»

Bekijk een fragment: