Miracle Cure? A Decade of the Human Genome

En die genen zijn dan weer de dragers van uw erfelijke eigenschappen - oogkleur, bloedgroep, aanleg voor bepaalde ziekten en zo nog duizenden dingen meer. Samengevat: u zult er nooit jeuk aan krijgen, maar het bepaalt wel wie u bent.

Het genoom vertelt ons meer over de menselijke natuur dan het verzameld werk van Shakespeare, en de ambitie om het te ontrafelen leidde eind jaren tachtig tot het Human Genome Project: een groots opgezet, door regeringen wereldwijd gesponsord onderzoeksprogramma. In 2000 werd aangekondigd dat de code gekraakt was.

Met alle informatie waarover wetenschappers sindsdien beschikken, moet het in de nabije toekomst mogelijk worden - naast het naar eigen smaak samenstellen van een nakomeling? - om via gentherapie genetische fouten recht te zetten en aandoeningen te genezen.

Tien jaar later ging het BBC-programma 'Horizon' na hoever het daar inmiddels staat, samen met drie door het lot misdeelde individuen: is het nog slechts een kwestie van tijd voor de dokter ons iets voorschrijft tegen kanker? Vanavond zendt Canvas de 'Horizon' in kwestie uit: kijken.

John Sulston (Nobelprijswinnaar) «Het genoom van elk individu is verschillend; in het jaar 2000 hadden we een model klaar van één zo'n genoom. Het belang van die ontdekking kan onmogelijk overschat worden, maar tegelijk is het heel belangrijk om te onderstrepen dat dit nog maar het begin is. Ons model krijgt pas echt waarde als we het met andere modellen kunnen vergelijken.

»Daarom hebben we iedereen van meet af aan vrij toegang gegeven tot ons model, door het te publiceren op het internet. Naarmate er, aan de hand van ons voorbeeld, meer en meer modellen kunnen worden opgesteld, kunnen we de verschillen in kaart brengen. Op dat moment kunnen we kijken waar, bij bepaalde kankers bijvoorbeeld, de dingen mislopen.»

Sulston «Ik heb goeie hoop. Het eerste model heeft honderden miljoenen dollars gekost, maar dankzij dat model, en dankzij de vooruitgang die we sindsdien nog geboekt hebben, is het proces intussen een pak goedkoper geworden. Ik verwacht dat we over een jaar of vijf iemands genoom kunnen ontrafelen voor minder dan duizend dollar. En als we eenmaal zover zijn, kan het snel gaan.»

Sulston «Dat is een veel voorkomend misverstand. De mogelijkheid om een individueel genoom te gaan wijzigen, ligt nog héél ver van ons af. Wij zijn samengesteld uit miljarden cellen, en die slechte genen zitten opgeslagen in iedere cel. Dat pas je niet zomaar aan.

»We kunnen wel risico's traceren, en zo anticiperen op ziektes. Als we weten dat jij vermoedelijk kanker gaat krijgen, dan kunnen we ons daarop voorbereiden. En doordat we precies weten uit welke genen je bent samengesteld, kunnen we je, als het zover is, heel gericht gaan behandelen. Ziedaar de grote verdienste van het Human Genome Project.»