Un chien andalou

Met deze schokkende scène, die generaties filmkijkers op het euh... netvlies staat gebrand, opent 'Un chien andalou': een 17 minuten durend surrealistisch experiment uit 1929, ontsproten aan het brein van cineast Luis Buñuel en zijn - toen nog - goeie maat Salvador Dalí. Het was Buñuels eerste prent.

Het geld kreeg hij, een burgerjongen van rijke komaf, van zijn moeder (al ging slechts de helft van haar 25.000 peseta's naar de film; de andere helft spendeerde hij aan wilde feestjes). Niet dat moederlief zo overtuigd was van het cinematografische talent van haar zoon: achteraf weigerde ze het resultaat te bekijken. Het bespaarde haar wellicht een appelflauwte.

Buñuel en Dalí schreven het waarlijk van de pot gerukte scenario op amper acht dagen. Later gaf Buñuel een voorbeeld van hoe hun brainstormsessies verliepen: 'Een vrouw grijpt naar een tennisracket om zich te verdedigen tegen een man die haar aanvalt. De man kijkt om zich heen, ook op zoek naar iets om vast te grijpen. Wat ziet hij?' - 'Een fles cognac.' - 'Slecht!' - 'Hij ziet twee touwen.' - 'Oké, maar wat nog?' - 'Hij trekt aan de touwen en valt, omdat er iets zwaars aan hangt.' - 'Goed!' - 'Aan de touwen hangen twee droge pompoenen.' - 'Wat nog meer?' - 'Twee paters Maristen.' - 'Ja, dat is het! Maar we hebben nog een slee nodig.' - 'Nee, een vleugelpiano.' - 'Zeer goed.' - 'En boven op die piano een ezel... Nee, twéé ezels die liggen te rotten.' - 'Magnifiek!'

Op een passende titel voor hun experiment moesten de twee langer sjieken. Eerst dachten ze aan 'Défense de se pencher à l'extérieur' - 'Verboden naar buiten te leunen', bekend van de bordjes in de trein. Later keerden ze het om tot 'Défense de se pencher en dedans', maar ook daar waren ze niet helemaal tevreden over, volgens Buñuel.

 'En toen vond Dalí een vergeten dichtbundel van mij die 'Un chien andalou' heette. 'Dat is de titel!' riep hij uit; en zo was het.' Dat er helemaal geen hond in de film voorkomt, vonden ze nog de beste mop.

In juni 1929 ging 'Un chien andalou' in première in Parijs, voor een publiek van surrealistische kunstenaars. Uit voorzorg hadden Buñuel en Dalí een hoop stenen de zaal binnengesmokkeld: mocht het publiek hen willen lynchen, dan hadden ze tenminste iets om zich mee te verdedigen.

Viel dat even tegen: het publiek was laaiend enthousiast. 'Un chien andalou' zou nog negen maanden draaien, en ging de geschiedenis in als de eerste authentiek surrealistische film, waarin 'niets symbool staat voor iets'.

Mocht u het zich ten slotte afvragen: die opengesneden oogbal is écht. Van een geëpileerd en gemaquilleerd kalf, maar toch.

Bekijk de trailer »