Immortal

De echte wondermiddelen zijn niet Oil of Olaz of L'Oréal, zo ontdekte microbiologe Elizabeth Blackburn, maar telomeren. Ze ontving er in 2009 de Nobelprijs Geneeskunde voor, en staat sindsdien bekend als 'de koningin van de telomeren'. Koningin van wát?

Elizabeth Blackburn (62) «Al onze cellen bevatten chromosomen, die op hun beurt de dragers zijn van ons DNA, ons erfelijk materiaal. Op het einde van de chromosomen zitten kapjes, de zogenaamde telomeren - je kunt ze vergelijken met de plastic eindjes van schoenveters - die het DNA beschermen wanneer het bij een celdeling gekopieerd wordt.

»Wij hebben ontdekt dat die telomeren bij elke celdeling korter worden, en dat dat mechanisme een belangrijke rol speelt in het verouderingsproces. Als een cel zich te vaak gedeeld heeft, begeven de telomeren het; daardoor kan de cel zich niet meer delen en sterft ze uiteindelijk af. En daarom krijgen we dus rimpels, pigmentvlekken en grijs haar als we ouder worden.»

Blackburn «Telomerase kreeg meteen de naam 'onsterfelijkheidsenzym' opgeplakt, en overal werd er gejuicht: 'Nu kunnen we het verouderingsproces vertragen of zelfs ongedaan maken!' Maar Moeder Natuur zit ietsjes complexer in elkaar. De meeste mensen hebben zo'n tweehonderd kankercellen in hun lichaam, die onder controle gehouden worden door het immuunsysteem.

»We kunnen dus niet zomaar aan alle cellen telomerase toevoegen, want dan zouden we die kankercellen óók een boost geven. Momenteel onderzoeken we hoe we dat evenwicht kunnen bewaren. Die wonderpil is dus nog niet voor morgen.»

Blackburn «We hebben de immuuncellen van 58 vrouwen getest - 19 van die vrouwen hadden gezonde kinderen, de andere 39 hadden chronisch zieke kinderen. Wat bleek: de telomeren van de gestresseerde moeders met zieke kinderen waren beduidend korter.

»We kunnen dus stellen dat stress het verouderingsproces van je cellen versnelt - en het maakt je bovendien vatbaarder voor hartziektes. Als je weet dat gestresseerde mensen tien tot zeventien jaar eerder sterven, heeft iedereen er baat bij om het wat rustiger aan te doen.»

Blackburn «Ja, want het was de eerste keer dat bewezen werd dat je geest invloed heeft op je lichaam. Wetenschap wordt steeds meer interdisciplinair: tien jaar geleden had ik me niet kunnen voorstellen dat ik ooit met psychologen zou samenwerken om te zien of meditatie een effect heeft op de hoeveelheid telomerase in je cellen.

»De documentaire toont dus niet hoe je onsterfelijk kan worden, maar wel hoe je langer kan leven door het verouderingsproces van je cellen zélf te vertragen: gezonder leven, en je meer ontspannen. Je zou voor minder!»