Comedy: 30 minuten

Dat zou al moeten volstaan om u op de heruitzendingen van dit heerlijk bizarre programma te doen afstemmen, maar voor de laatste twijfelaars nog wat geschiedenis: toen '30 minuten' in 1995 voor het eerst op het Nederlandse scherm kwam, wisten de kijkers niet waar ze 't hadden.

De personages uit de mockumentary's waren zo realistisch - een boer die zich meer een bosneger uit Zaïre voelt en overgaat tot een pigmentoperatie, een huismoeder die therapie volgt omdat ze te horen krijgt dat ze allergisch is voor Kerstmis - dat velen zich afvroegen of wat ze zagen nu écht was of gespeeld. Precies wat bedenker Arjan Ederveen bij het schrijven van de reeks in gedachten had!

Arjan Ederveen (in '95) «Quasi-realistisch, zo zou ik '30 minuten' willen noemen. Ik hou er helemaal niet van als mensen me zeggen: 'Oh, wat heb je mooi toneelgespeeld!' Je mag niet zien dat iets in scène gezet is, vind ik. Ik hou van écht, van realisme. En de inspiratie haal ik gewoon van de straat, en van veel televisie kijken.

»Zappen: quizzen op Rai Uno, Duitse muziekprogramma's in bierhallen, BBC-documentaires, natuurfilms... Ik heb geen favoriet programma, ik kijk niet in de gids of zo. Alleen als er een nieuwe serie van 'Are You Being Served?' komt, zou ik misschien speciaal kijken.»

Ederveen «Ik heb wel genoeg gezien wat junkie behaviour inhoudt. Ik ben altijd gefascineerd geweest door hoe ze zich gedragen, ik pik ze er zo tussenuit. Junks zijn toch de ratten van de maatschappij. Goed, ik heb medelijden met ze, maar ze zijn asociaal, enkel en alleen met zichzelf bezig. Anderen moeten altijd maar hun problemen oplossen, snap je? Dat haat ik.

»In die aflevering heb ik gefantaseerd hoe het zou zijn als drugs vrij zouden worden verstrekt. Ik steek de draak met de hulpverlening, denk ik, en met de politiek en de politie. Ik heb natuurlijk ook geen antwoord op die problematiek, maar ik zie wel dat vrije verstrekking evenmin een oplossing is.»

Ederveen «Toen onlangs vijftig jaar bevrijding gevierd werd, zag ik weer beelden op tv van kaalgeschoren vrouwen. Ze zouden gecollaboreerd hebben omdat ze iets met Een Mof hadden. Ik wilde Albert voor die rol, en mijn vaste regisseur was het daar wel mee eens, maar alleen als Albert het zonder zijn tanden zou spelen.

»Zitten we bij Albert, zegt hij, nog voordat we er zelf over begonnen, dat de rol hem geweldig leek, maar dat dan wel zijn tanden uit zijn mond zouden moeten!»

Ederveen «Ik hoop dat het een soort tijdsdocumenten gaan worden. Ik sta wel verbaasd over hoe het allemaal tot stand is gekomen, ik denk dat het een heel speciale periode in mijn leven is geweest. Met idiote situaties tijdens de opnames. Dat je dan een winkel binnenloopt en zegt: 'Moet je luisteren, we komen zo met een camera je winkel binnen om een elektrische rolstoel voor een hond te kopen.' En dat ze dan allemaal mééspelen.»