Holland Doc: Weapon of War

Ilse van Velzen «Iedereen kent wel de berichten over militairen die zich in Congo aan vrouwen vergrijpen, maar wij vroegen ons af waaróm die mannen zoveel vrouwen gewelddadig verkrachten. De meeste rapporten uit 2007 waren vanuit het standpunt van de slachtoffers geschreven: nergens werd de verkrachters naar hun motieven gevraagd, terwijl zij toch de kern van het probleem vormen.

 »Via een lokale ngo zijn we Alain op het spoor gekomen, een Mai Mai-rebel met wie we een face-to-facegesprek hadden. Hij antwoordde op al onze vragen, wellicht als vorm van therapie: hij lijdt aan een zware vorm van het posttraumatischestresssyndroom, en hij hoopte dat hij niet meer geplaagd zou worden door nachtmerries.»

HUMO Hoe verklaarde hij z'n agressieve gedrag?

van Velzen «Volgens hem was dat een gevolg van de oorlog. De jongens die bij de rebellengroepen ingelijfd worden, komen uit de lagere rangen van de maatschappij. Zij hebben nooit de kans gekregen om te gaan studeren. Zonder oorlog was Alain nooit bij de rebellen beland.

 »Om de waanzin van de oorlog de baas te kunnen, zoeken die rebellen hun toevlucht in drank en drugs. Daardoor verliezen ze alle controle kennen ze de grens tussen goed en kwaad niet meer. Maar dat is natuurlijk erg dubbel: ze blijven verantwoordelijk voor hun daden.»

HUMO Jullie hebben Alain geconfronteerd met één van zijn slachtoffers: had je het idee dat hij zich schuldig voelde?

van Velzen «Ja. Door alles wat ze vertelde, weet hij nu heel goed dat hij haar leven kapotgemaakt heeft.

 »Ik geloof echt dat veel daders weer op het goede spoor kunnen raken door in therapie te gaan. Basima, die ook aan bod komt in de documentaire, is daar het beste voorbeeld van. Vroeger was hij een commandant in het leger van Mobutu, maar toen de rebellengroepen van het RCD-Mouvement de Libération in 1997 het oosten van Congo overnamen, moest hij aan hun zijde meevechten. Hij gaf het bevel om een dorp uit te moorden, en hij heeft ook enkele verkrachtingen op zijn geweten, maar hij kreeg zo'n afkeer van al die gruwel dat hij een manier zocht om zich aan die bevelen te onttrekken. Hij is nu een militaire pastoor die probeert het seksuele geweld tegen te gaan, en hij geeft traumabegeleiding aan militairen.

 »We proberen die ommekeer ook te stimuleren door met mobiele bioscopen van dorp naar dorp te trekken en onze documentaires te tonen aan de inwoners. Nu komt die discussie eindelijk op gang. Als we via onze films de bewustwording kunnen vergroten, is dat toch al een stap in de goede richting.»

Bekijk de trailer van 'Weapon of War':