Humor: Evenblij met... 60 jaar cabaret

Vanaf vanavond bestudeert, reconstrueert én roemt Frank Evenblij vier afleveringen lang de televisionele impact van fakkeldragers als Wim Sonneveld, Herman Finkers, Freek de Jonge en Paul van Vliet.

Frank Evenblij (hier vooral bekend als 'DWDD'-Jakhals Frank op rust) «Die impact kan natuurlijk op veel verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Neem nu de oudejaarsconferences van Wim Kan, in zijn tijd ontzettend beroemd en populair.

»Kan was één van de eerste cabaretiers die zich behoorlijk druk konden maken over politiek, én hij was heel goed in het imiteren van onze politici. In het bijzonder had hij een bloedhekel aan toenmalig minister-president Dries van Agt: hij nam 'm zo vaak en zo hardhandig te pakken dat dat onvermijdelijk een invloed had op diens reputatie.

»Grappig genoeg zegt Van Agt nu, met terugwerkende kracht, dat het voor een politicus altijd beter was om wél genoemd te worden in zo'n conference, ook al was het in de meest belachelijke zin van het woord: wie niet genoemd werd, was kleurloos en werd de dag erna uitgelachen door de collega's (lacht). Hij zegt er nog bij dat Kan hem zelfs ooit gebeld zou hebben: of ze eens konden afspreken, zodat-ie hem nog beter kon nadoen. Moeilijk te geloven, maar hij stapt er niet van af.

»Ook de evolutie van de ontkerkelijking is vrij goed af te lezen uit de cabaretgeschiedenis. Begin jaren zeventig stond Wim Sonneveld nog brave moppen te maken over 'nonnetjes in de kroeg', maar Robert Long ging daarna al een stuk verder met 'Jezus redt'.

»Volgden: de behoorlijk harde grappen van Freek de Jonge. En twee jaar geleden was er dan Theo Maassen, die - een kruisbeeld in de hand - de tepels van Jezus stond te likken: toch wel weer even andere koek. De vraag is dan: weerspiegelen de cabaretiers de tijdgeest alleen maar, of hebben ze die ook mee veranderd?

»We reconstrueren ook enkele specifieke momenten uit de Nederlandse cabaretgeschiedenis. Zoals die keer dat Youp van 't Hek een hele harde grap maakte over het alcoholarme Buckler-bier, en dat merk vervolgens de dieperik instortte. Ik heb gepraat met een vent die heeft uitgezocht of Heineken, toen de eigenaar van Buckler, juridische grond zou hebben om geld te eisen van Van 't Hek, omdat hij het merk kapotgemaakt had.

»Blijkt dat dat inderdaad zou kunnen - meer nog: 't gaat om zo'n groot bedrag dat het zelfs bij Van 't Hek niet te vinden zou zijn. Alleen, natuurlijk zou Heineken dat nooit ook maar één seconde overwogen hebben; 't kon hen de kop gekost hebben. Als Nederlanders iets nóg erger vinden dan veel geld te moeten neerleggen, dan is het wel: openlijk toegeven of tonen dat je geen gevoel voor humor hebt.»

Bekijk: Robert Long met 'Jezus Red' »