Panorama: The Guantánamo Trap

© Belga

Het zette hem aan het denken over het gemak waarmee iemand in de States tot verdachte wordt gebombardeerd, en hij besloot zijn volgende documentaire aan Guantánamo te wijden.

In 'The Guantánamo Trap' laat hij vier getuigen aan het woord: drie zijn advocaten aan weerszijden van het spectrum (één van hen vond Guantánamo zo'n aanfluiting van de mensenrechten dat hij een lijst van gevangenen doorspeelde aan een mensenrechtenorganisatie; een ander is de auteur van de befaamde Torture Memos, waarmee de regering-Bush het gebruik van marteling probeerde te rechtvaardigen).

De vierde man is Murat Kurnaz: een Duitser met Turkse roots die na de 9/11-aanslagen naar een Koranschool in Pakistan trok. Op 1 december 2001 sloeg het Pakistaanse leger hem in de boeien in Peshawar, waar hij net het vliegtuig naar huis wilde nemen.

Ze verkochten hem aan de Amerikanen, die hem naar Guantánamo brachten op verdenking van banden met de Taliban.

- Wat was je eerste indruk van Guantánamo?

Murat Kurnaz «Het was er warm. Op weg naar het kamp gaven ze ons al een eerste pak rammel - hun manier om ons welkom te heten, veronderstel ik.»

- Beschrijf eens een dag in het leven op Guantánamo.

Kurnaz «'s Morgens werd er via luidsprekers opgeroepen tot het gebed. Bewakers maakten er een sport van dat moment te verstoren door tegelijk luide rock of Amerikaanse hymnes af te spelen. De rest van de dag vulden we met slapen, eindeloze ondervragingen, lezen in de Koran of bidden.

»Ik heb daar geleerd dat pijn deel uitmaakt van het leven: ze sloegen me, hongerden me uit, stopten me drie maanden en vijf dagen in een isoleercel, zetten me in de ijzige kou of de vreselijke hitte, lieten me nachtenlang niet slapen, spoten mijn cel vol met pepperspray, en ondervroegen me soms 50 uur aan een stuk.»

- Niet iedereen hield het zware regime vol: sommige gevangenen probeerden zich van het leven te beroven.

Kurnaz «Beweren de Amerikanen. Zelfmoord strookt niet met onze godsdienst. Eén gevangene zou zich hebben verhangen aan zijn laken in de isoleercel, maar ik weet: het is onmogelijk ergens een laken aan te bevestigen in die cel.

»Gevangenen uit hetzelfde cellenblok vertelden me dat ze eerst enkele soldaten hadden zien binnengaan en dan gestommel hadden gehoord. Niet veel later werd de 'zelfmoord' ontdekt.»

- In Guantánamo werd je ook ondervraagd door de Duitse geheime dienst. In zijn rapport besloot die: uit jeugdige naïviteit bevond jij je gewoonweg op het verkeerde ogenblik op de verkeerde plek.

Kurnaz «Nu zou ik de fout niet meer maken naar Pakistan te reizen als er in het land ernaast net een oorlog is losgebarsten, maar het feit blijft dat mijn ontvoering door het Pakistaanse en Amerikaanse leger een misdaad was. Zij hebben schuld. Niet ik.»

Bekijk de trailer »