Docu: Empire of Dust

Op het International Documentary Film Festival Amsterdam – kortweg IDFA – dat gisteren z’n 24ste editie afsloot, stonden er maar liefst negen (plus drie projecten) geprogrammeerd: een record! Eén ervan was ‘Empire of Dust’ van Bram Van Paesschen, een culturele komedie ('bekvechten is gewoon grappig') over de misverstanden tussen de Chinees Lao Yang en de Congolese tolk Eddy, die beiden in Congo voor de Chinese Railway Engineering Company werken.

Bram Van Paesschen «Voor de Canvasreeks ‘Puur persoonlijk’ had ik enkele jaren geleden in Congo ‘Pale Peko Bantu Mambo Ayikosake’ gedraaid. Daarvoor heb ik een Congolese mijnwerker gevolgd die in Kolwezi kobalt opgraaft om zijn studie te bekostigen.

»Toen ik later terugging, zag ik een Chinees met een landmeter in het midden van de savanne staan. Wat even uitzonderlijk is als een pinguïn in de woestijn (lacht). Dus besloot ik iets te maken rond die Chinese aanwezigheid.

»Als ik naar Kolwezi ga, neem ik altijd de bus vanuit Lubumbashi. Die rijdt over een erbarmelijke weg van 300 kilometer: met wat geluk doe je er twaalf uur over. Maar langs die weg vertrekken wél de mineralen vanuit Kolwezi richting Zambia en Zuid-Afrika. En Lao Yang is er om die weg opnieuw aan te leggen: hij is het hoofd logistiek van CREC.

»De documentaire toont de periode waarin ze nog maar net aangekomen zijn. De Chinezen willen dat het werk vooruitgaat, maar dat is niet zo simpel in Congo.»

HUMO Eddy, die vloeiend Mandarijns praat, moet de brug slaan tussen Yang en de lokale bevolking. Maar hij wordt nogal grof behandeld door Yang: die begrijpt niet dat de Congolezen niets ‘geleerd’ hebben uit al die jaren van kolonisatie en vindt Eddy lui. Eddy blijft daar redelijk rustig onder.

Van Paesschen (lacht) «Eddy is nooit uitgevlogen, nee. Maar Yang is best een aangename man, hoor. Je mag ook niet vergeten dat hij constant onder enorme druk staat: hij wil zijn job goed doen, maar in Congo gaan de dingen nu eenmaal niet zo snel als hij zou willen. En naarmate de film vordert, krijgt hij toch ook wel een zekere bewondering voor het Congolese je-m’en-foutisme.»

HUMO Is de weg uiteindelijk afgeraakt?

Van Paesschen «Ze zijn er nog aan bezig, maar ik heb gehoord dat het opschiet. Ik ben van plan om in december terug te gaan, om Eddy de dvd te geven.»

HUMO En heb je al een nieuw project in gedachten?

Van Paesschen «Ja: een spiegelfilm van ‘Empire of Dust’, over een Congolese immigrant die naar China trekt. In de stad Kanton is er een district dat door taxichauffeurs ‘Chocolate City’ genoemd wordt omdat er zoveel Afrikanen wonen.

»Officieel zouden er daar 100.000 Congolezen leven, maar met alle illegalen erbij wordt hun aantal driemaal hoger geschat. Ik ben nu research aan het doen: het boek ‘Congo’ van David Van Reybrouck sluit daar af, maar verder is er nog niet zoveel over geweten. Het kriebelt alweer om de baan op te gaan!»