Humo: The Wild Site - Naar de startpagina

Mark Z. Danielewski - Het Vijftig Jaars Zwaard

Door (kt), 04/12/2005 - 12u00

Op het internetforum van 'Het kaartenhuis', Mark Z. Danielewski's vuistdikke horrorroman uit 2000, eten zijn Amerikaanse fans al een paar weken lang hun hart uit. De splinternieuwe en bijzonder knap uitgegeven spooknovelle 'Het Vijftig Jaars Zwaard' is namelijk uitsluitend te verkrijgen via uitgeverij De Bezige Bij, die naast een Nederlandse vertaling ook de originele Engelstalige versie op de markt heeft gebracht. Danielewski-fans aan de overkant van de plas moeten dus, althans voorlopig, op hun kin kloppen. Brute pech, want de opvolger van 'Het kaartenhuis' - we negeren voor het gemak het compleet overbodige brieventussendoortje 'De Walvisteenbrieven' - is méér dan een zoethouder voor Danielewski's tweede roman (die hij overigens de werktitel 'That' meegaf - als zijn vrienden 'm vragen hoe het met 'That' gaat, antwoordt hij steevast: 'That's good.').

De plot van 'H50JZ' laat zich gelukkig makkelijker navertellen dan het verhalenkluwen van 'Het kaartenhuis'. Om haar echtelijke sores te vergeten besluit de jonge naaister Chintana in te gaan op de uitnodiging voor een Halloween-feest ten huize van de zonderlinge Mose Deteldons. Op diens zolderkamer houdt de attractie van de avond - een verhalenverteller die een zwarte kist meezeult - Chintana, vijf kinderen uit het weeshuis en hun oppas aan hun stoel gekluisterd met een parabel over wraak. Wanneer Chintana's rivale Belinda Snaai - de vrouw met wie haar echtgenoot haar bedrogen had - de gruwelijke clou van het verhaal bruusk onderbreekt, roept ze ongewild het onheil over zich af; alleen Chintana kan haar nog redden.

Dat deze 'merkwaardige en misschien zuiver zigzaggende geschiedenis' van 'een oktoberavond in Texas' ondanks de rechtlijnige plot géén vlot weglezend spookverhaal is geworden, mag de pret niet drukken. Danielewski serveert zijn vertelling namelijk als een montage van stemmen die na 'onafhankelijk van elkaar gehouden gesprekken' eerst verknipt en vervolgens met grove steek aan elkaar genaaid zijn. Om aan te geven wie er aan het woord is, begint elke regel met een andere kleur aanhalingstekens, één voor ieder personage. 'H50JZ' vloeit dan ook niet naar de gewelddadige climax, maar trekt al hortend en stotend een slijmspoor waarin het heerlijk uitschuiven is. Danielewski heeft zijn verhaal vol verminkte archaïsmen, expliciete dubbelzinnigheden en subtiele hints naar het schimmige verleden van zijn personages gestopt. Wie de moeite neemt de vijftig pagina's van 'H50JZ' - de rechterpagina's zijn maagdelijk wit gebleven, op de knappe, unheimliche illustraties van Peter van Sambeek na - meer dan één keer door te nemen, zal merken dat het boek weliswaar minder groots van opzet is dan 'Het kaartenhuis', maar dat er tijdens de microscopische montage wél veel overtollig vet is weggesneden. Danielewski beseft dus dat less ook more kan zijn: men zegge het voort aan zijn Amerikaanse fans.