null Beeld Mark Uyl
Beeld Mark Uyl

BOEK★★★★½

Auke Hulst bewijst met het monumentale ‘De Mitsukoshi Troostbaby Company’ de kracht van sciencefiction

Job Kramer

Voetnoten? In een roman? Dat willen we doorgaans niet. Maar wat als die voetnoten één van de mooiste onderdelen ervan vormen? Dat is het geval in ‘De Mitsukoshi Troostbaby Company’. De nieuwe Auke Hulst speelt zich af in 2032, en de voetnoten verduidelijken geregeld gebruikte termen en citaten. Allemaal zijn ze ontsproten aan het brein van de schrijver, die een indrukwekkende wereld heeft opgetuigd en tot in de finesses uitgedacht. Citaten uit dichtbundels die in 2025 zullen verschijnen, verwijzingen naar filosofische theorieën die nog bedacht moeten worden, verzonnen biografieën van toekomstige literaire grootheden: alleen al vanwege die duizelingwekkende volledigheid is dit sciencefictionboek een genot om te lezen.

In eerder werk van Auke Hulst was het autobiografische al een belangrijke motor, en in ‘De Mitsukoshi Troostbaby Company’ is dat niet anders. Net als de schrijver zelf verliest ook de hoofdpersoon (luisterend naar de naam Auke van der Hulst) een ongeboren kind door een van vaderskant ongewenste abortus. Maar hij leeft in een tijd met meer geavanceerde technologische mogelijkheden, en kiest ervoor zijn pijn om het verloren kind te dempen door een levensecht robotmeisje aan te schaffen, ontworpen met genetisch materiaal van beide ouders. De substituutdochter geeft hij de naam Scottie, genoemd naar de dochter van F. Scott en Zelda Fitzgerald. Het meisje is zeven jaar oud, precies zo oud als zijn biologische kind nu geweest zou zijn.

Hulst maakt in dit monumentale boek briljant gebruik van het droste-effect. Ook zijn alter ego Van der Hulst schrijft sciencefiction. In het dagboek dat hij in opdracht van zijn uitgever bijhoudt, doet hij verslag van zijn werk aan ‘De lasso van de tijd’, een boek over, jawel, een schrijver van sciencefiction. Ook die derde schrijver, Kaj genaamd, zag machteloos hoe zijn geliefde hun liefdesbaby liet aborteren. Kaj verzint wel een andere oplossing: via een experimenteel bedrijfje dat tijdreizen faciliteert, doet hij wanhopige pogingen het verleden in zijn eigen voordeel om te buigen. En ook díé roman is in fragmenten in ‘De Mitsukoshi Troostbaby Company’ opgenomen. Zo herhaalt de geschiedenis zich letterlijk: dingen die Van der Hulst in de eerste hoofdstukken meemaakt, gooit hij later zijn hoofdpersoon Kaj voor de voeten – net zoals Hulst eerder met hém heeft gedaan.

null Beeld Ambo/Anthos
Beeld Ambo/Anthos

Hulst verkent zijn eigen verdriet door eromheen te lopen, het om te draaien en binnenstebuiten te keren, en zo vanuit alle perspectieven te bekijken. Hij bewijst daarmee de kracht van sciencefiction om buiten onze dagelijkse werkelijkheid te treden en tot nieuwe inzichten te komen. ‘De Mitsukoshi Troostbaby Company’ doet dat op meerdere vlakken: op maatschappelijk vlak (het boek toont kraakhelder hoe een mogelijke toekomstige samenleving eruit zou kunnen zien), in de filosofie (het verkent de implicaties van de voortschrijdende vermenselijking van machines), maar vooral op diep persoonlijk niveau.

Het hoogtepunt vormt die wonderlijke Scottie, het meisje dat geen meisje is. In een fabriek in Japan is ze als een monster van Frankenstein in elkaar gezet, maar thuis in Amsterdam toont ze zich menselijker dan de hele mensheid bij elkaar. Scottie blijkt in alle opzichten een normaal kind, met grapjes, eindeloos veel vragen en een voortdurende wens om te groeien. Maar haar kunstmatige lichaam groeit nooit met haar mee. Haar adoptievader weet dat hij haar over haar ontstaan moet vertellen, liefst zo snel mogelijk, maar hij krijgt het niet over zijn lippen. Zo hartverscheurend als de scène waarin dat conflict tot een hoogtepunt komt, lezen we ze niet vaak.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234