null Beeld Antonio Olmos / Guardian / eyevi
Beeld Antonio Olmos / Guardian / eyevi

BOEK★★★☆☆

Bret Easton Ellis zal zijn fans wel kunnen bekoren, maar het is spijtig dat hij steeds hetzelfde riedeltje herhaalt

Jens Meijen

In de jaren 80 maakte Bret Easton Ellis furore met ‘Less than Zero’, een cynisch, schokkend debuut, en met zijn derde boek, het beruchte ‘American Psycho’, werd hij wereldberoemd. Zijn latere romans konden dat succes niet evenaren. Tussenin heeft hij zich aan filmscenario’s gewaagd, maar dat bleek niet bepaald zijn sterkte – denk aan de abominabele film ‘The Canyons’ uit 2013. De voorbije jaren gooide Ellis het dan maar over een andere boeg. Hij ontpopte zich tot antiwoke-twitteraar en podcastmaker, met als kers op de taart het non-fictieboek ‘White’, vol tirades over Black Lives Matter, #MeToo en millennials die hij generation wuss noemt, generatie watje. Nu komt hij na meer dan een decennium nog eens met een roman, stiekem een mash-up van zijn grootste hits. ‘Scherven’, oorspronkelijk een feuilleton op zijn podcast, is geen absolute ramp, maar evenmin een meesterwerk.

Naar goede gewoonte speelt Ellis een spel met de werkelijkheid: de hoogst onbetrouwbare verteller is een gefictionaliseerde versie van Ellis zelf die vertelt over zijn decadente schooltijd. Zoals in veel van zijn andere werk gaat het opnieuw om een met drugs, apathie en promiscuïteit gevulde wereld die het midden houdt tussen droom en nachtmerrie. Nu voegt Ellis ook een seriemoordenaar toe die gruwelijke moorden pleegt en die, zo vermoedt verteller Bret, bij hen op school zit.

Vooraf leken die zeshonderd pagina’s Ellisiaans geneuzel over drank, drugs en puberaal geflikflooi een ware marteling, maar dankzij de seriemoordenaar en een sekte met de ronkende naam Riders of the Afterlife weet hij een paranoïde sfeer te scheppen die je doet doorlezen. Wie heeft het licht laten branden? Wie heeft Brets kamer doorzocht, en waarom komt zijn hond niet aangelopen als hij hem roept? Misschien is de moordenaar wel de nieuwe student die uit een psychiatrische instelling komt?

Ellis doorprikt de bubbel van de verwende ettertjes die door het leven schaatsen zonder enig besef van gevaar of verantwoordelijkheid, en voert met elke pagina de spanning op. Hoe meer hij ontdekt, hoe beklemmender en gruwelijker het boek wordt. Op dat vlak doet het denken aan ‘American Psycho’. Tegelijk is Bret net als Clay in ‘Less than Zero’ verslaafd aan Quaalude, een kalmeringsmiddel dat alle gevoel afvlakt en de wereld tot een droom herleidt of, zoals Bret zegt, een ‘onderwatergevoel’ geeft. Daardoor lijkt het alsof je zélf op kalmeringsmiddelen door het verhaal dwaalt. Zo schippert ‘Scherven’ tussen bloederige thriller en de verkenning van existentiële verveling, tussen Ellis’ debuut en doorbraak.

Ondanks de gruwel gaat ‘Scherven’ nog altijd over middelbareschoolstudenten, waardoor het boek bij momenten veel te langdradig is. Zo is er een discussie van een vijftal pagina’s over hoe vreselijk Susan, liefje van de lokale football-superster, het zou vinden om verkozen te worden tot homecoming queen, omdat ze dan op een praalwagen moet wuiven. Of denk aan Bret die twijfelt of hij het vriendje van een klasgenoot moet vertellen over haar overspel, een puberdrama dat over meerdere hoofdstukken wordt uitgesmeerd. Geeuw.

Misschien vind je Bret Easton Ellis een blaaskaak of een douche bag, maar dit boek zit goed genoeg in elkaar om fans verslingerd te krijgen en sceptici voor minstens driekwart van de tekst te boeien. Toch blijft het jammer dat Ellis steeds hetzelfde riedeltje herhaalt. ‘Imperial Bedrooms’ uit 2010 was ook al een vervolg op ‘Less than Zero’, met de pubers uit die tweede als gedesillusioneerde volwassenen. Hoe vaak kun je hetzelfde herkauwen voor het tijd wordt jezelf opnieuw uit te vinden? Een koppig enfant terrible als Ellis zou ongetwijfeld zeggen: tot in de eeuwigheid.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234