Clarissa Ward doet, gehuld in een zwart gewaad, verslag vanuit Afghanistan. Beeld CNN
Clarissa Ward doet, gehuld in een zwart gewaad, verslag vanuit Afghanistan.Beeld CNN

interviewClarissa Ward

Clarissa Ward deed verslag in Kaboel: ‘Ik wil geen gedoe over een hoofddoek’

Ze behoort inmiddels tot de grote namen van de Amerikaanse journalistiek. Clarissa Ward (41) is de ster van nieuwszender CNN. Haar oorlogs-verslaggeving in Syrië, maar vooral de straatinterviews – deze zomer – vanuit het door de taliban overlopen Kaboel, gingen de wereld over.

Bob van Huet

Het zoomgesprek met de druk bezette CNN-vedette gaat over die indrukwekkende week vanuit Afghanistan. In een zwart gewaad deed ze als een van de laatste westerse journalisten live verslag van de ontreddering na het overhaaste vertrek van het Amerikaanse leger. Ward lijkt dan aangeslagen. ‘We worden aangeklampt door mensen die willen vluchten, maar voor een gewone burger is het simpelweg onmogelijk geworden om hier weg te komen,’ zegt ze in de camera. ‘Iemand mag dan nog de juiste documenten hebben, het is gewoon te gevaarlijk. Het is een mirakel dat hier niet meer gewonden vallen.’

Een dag later vond er een door Islamitische Staat opgeëiste zelfmoordaanslag plaats op Hamid Karzai International Airport, waarbij 182 doden en honderden gewonden vielen.

Op sociale media werd Ward geprezen als ‘de dapperste journalist ooit’. Anderen smeekten haar zo snel mogelijk uit Kaboel te vertrekken, voor haar eigen veiligheid. Thuis in Londen ontlokt dit alles een instemmende knik bij Ward, die voor haar laptopscherm zit.

Clarissa Ward (1980, Londen)

Dochter van een Britse bankier en van een excentrieke Amerikaanse moeder. Ward woonde op alle continenten en spreekt Frans, Russisch, Arabisch en een beetje Chinees. Van redactiehulpje bij Fox News klom ze op door, naar eigen zeggen, ‘te werken tijdens de feestdagen en reportages te maken in gevaarlijke gebieden’. Ward maakte reportages voor ABC en voor het prestigieuze actualiteitenprogramma 60 Minutes van CBS voordat ze de beroemde journalist Christiane Amanpour opvolgde als ‘chief international correspondent’ van CNN. Ward won vele journalistieke onderscheidingen. Ze woont in Londen en is getrouwd met een Duitse graaf, met wie ze twee kinderen heeft.

CLARISSA WARD «Elke dag evalueerden we of we nog langer konden blijven. Daarnaast was het belangrijk onze Afghaanse collega’s het land uit te krijgen, zolang dat nog mogelijk was. Na drie weken reportages waren we uitgeput en besloten we een pauze in te lassen. Uiteindelijk zijn we samen met de laatste Afghanen geëvacueerd. Met heel veel mensen tegelijk in een van die grote Amerikaanse transportvliegtuigen. We moesten net als iedereen duwen, trekken en dringen om het vliegveld op te komen. Vijftien uur stonden we in een verzengende hitte. Rondom ons moeders met huilende kinderen, sommigen daarvan raakten uitgedroogd. Het was al met al een afgrijselijke dag.»

null Beeld Clarissa Ward/CNN
Beeld Clarissa Ward/CNN

- Vlak daarvoor maakte u misschien wel een van de televisiemomenten van het jaar toen u een talibanstrijder vroeg waarom hij mensen die weg probeerden te komen sloeg met een soort zweep. Vooral dat een ongesluierde vrouw het bestond hem aan te spreken, maakte hem woedend. Wat dacht u toen?

WARD «Dat ik de vraag toch moest stellen. Dus bedekte ik mijn gezicht en sprak hem er nogmaals over aan. Ik lette ondertussen wel goed op hoe ver ik met hem kon gaan zonder dat het tot ongelukken zou leiden, want die man was erg opgefokt. Hij wilde duidelijk niet met ons praten. Er volgde een tirade tegen Amerika en hoe alles de schuld was van Amerika. Tot dat moment kon ik mijn werk doen, maar toen haalde hij de veiligheidspin van zijn kalashnikov. Hij begon heen en weer te rennen in de menigte. Het werd crazy toen er nog twee taliban bijkwamen, die mijn Afghaanse producer begonnen uit te schelden. We zijn daarop omgekeerd. Maar aanvankelijk was mijn inschatting: ‘riskant maar te doen’.»

- Helpt het in zo’n extreme situatie een vrouw te zijn?

WARD «Het grapje is al gemaakt dat de taliban mij beschouwt als van een derde soort gender. Zoiets als een honoraire man. Omdat ik als vrouw toch bepaalde vrijheden krijg die een man in Afghanistan ook heeft. Maar niet allemaal. Het is geen nadeel dat ze mij eerder als een curiositeit bejegenen dan als een directe bedreiging. Als vrouw krijg ik soms betere toegang en kan ik de harde vragen stellen. Mannelijke westerse journalisten zijn in de ogen van de taliban toch vaak spionnen, huurlingen of soldaten. Veel regelwerk laat ik over aan mijn Afghaanse producer Naj. Ik kom in beeld op het gepaste moment. Waarbij ik me altijd zal aanpassen aan de culturele mores van een land. In het ideale geval ben ik een waarnemer, meer niet. Zaken die afleiden van een interview probeer ik daarom te vermijden. Dus wil ik geen gedoe over het wel of niet dragen van een hoofddoek. Die draag ik als het nodig is. Daarbij moet je mijn geprivilegieerde positie als westerse vrouw nooit vergelijken met de dagelijkse ervaringen van Afghaanse vrouwen.»

- Hoe leg je zo’n verre oorlog op televisie uit aan Amerikaanse kijkers?

WARD «Dat is moeilijk. Maar vergeet niet dat 2465 Amerikanen daar zijn gesneuveld. Nog veel meer soldaten zijn zwaar verminkt teruggekomen met verschrikkelijke posttraumatische stressstoornissen. Er zijn biljoenen dollars aan die oorlog gespendeerd. Zelfs als Afghanistan voor de meeste Amerikanen iets abstracts bleef, omdat het zo ver weg gebeurde, was dit voor menigeen ook heel echt en kwam het dichtbij. Omdat zovelen een groot offer hebben gebracht, wordt er in het algemeen met respect over Afghanistan gesproken. Vergeet niet, er zijn meer dan 100.000 Afghanen omgekomen.»

- U was getuige van zoveel oorlogsleed. U bent ook een tijdje uit de running geweest om het allemaal te verwerken. Hoe houdt u vertrouwen in de mensheid en met name in mannen als die steeds weer in staat zijn tot de afgrijselijkste wreedheden?

WARD «Ik zeg altijd dat het een deel van mijn werk is om het slechtste van de mensheid te laten zien. Maar tegelijk ook het beste. Ik zie inderdaad mannen die oorlogen beginnen, mannen die wreedheden begaan, maar ik zie mannen ook grote heroïsche en altruïstisch genereuze daden verrichten. Als het over de mensheid gaat, raak je door dit werk soms gedeprimeerd, soms geïnspireerd. Ik denk dat het belangrijk is dat vrouwen oorlogsverslaggever zijn en ook dat moeders dit werk doen. Sinds ik zelf twee kinderen heb, is dat gevoel sterker geworden. Want veel van de taal rond oorlog en hoe we erover praten blijft geworteld in mannentaal. Het zijn meestal mannen die vechten en mannen die daarna verslag doen. Als we meer vrouwenstemmen zouden horen, als meer vrouwen verslag zouden doen van het front, krijgt je denk ik een meer genuanceerd beeld van wat oorlog echt is.»

Clarissa Ward doet, gehuld in een zwart gewaad, verslag vanuit Afghanistan. Beeld CNN
Clarissa Ward doet, gehuld in een zwart gewaad, verslag vanuit Afghanistan.Beeld CNN

- Toch was uw verslaggeving niet onomstreden in Amerika. De Republikeinse senator Ted Cruz noemde u ‘de cheerleader van de taliban’. U kreeg ook kritiek omdat u uitgelaten talibanstrijders had geïnterviewd met op de achtergrond de geëvacueerde Amerikaanse ambassade.

WARD «Interessant was dat ik de meeste tegenwerking kreeg uit de entourage van president Biden. Dezelfde mensen die achter het besluit stonden deze oorlog te beëindigen, verweten mij dat mijn verslaggeving ter plaatse te negatief was. Het is voor sommigen moeilijk te bevatten dat soms twee dingen tegelijk waar kunnen zijn. Het kan waar zijn dat het de juiste beslissing was deze oorlog te beëindigen, maar het kan ook kloppen dat de aftocht chaotisch was. Hartverscheurend zelfs en dat dat veel mensen wanhopig maakte. Dat doet niets af aan de geweldige prestatie in die laatste dagen toch nog 120.000 mensen het land uit te vliegen. Maar veel Afghanen voelen zich in de steek gelaten. Dat is een feit. Mijn rol is een stem te geven aan de mensen ter plaatse. Ik vertel wat ik zie, wat er verandert en hoe de achtergebleven Afghanen zich voelen. Als ze zich in bepaalde kringen niet willen bezighouden met die aspecten van de aftocht, nou dat spijt me dan. Het is niet mijn job om jou te vertellen wat je graag wilt horen.»

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234