null Beeld Anadolu Agency via Getty Images
Beeld Anadolu Agency via Getty Images

Wintertijd

De klok gaat weer een uurtje terug. ‘Permanente zomertijd zou een heel slecht idee zijn’

In nacht van zaterdag op zondag draaien we de klok een uur achteruit. Experts pleiten al langer om te stoppen met dat morrelen aan de tijd en leggen nu een concreet voorstel op tafel. ‘Verschillende Europese tijdzones zijn voor onze gezondheid optimaal’, zegt chronobiologe Marijke Gordijn (Universiteit Groningen).

Dieter De Cleene

- Gingen we dat verzetten van de klok niet al langer afschaffen?

Gordijn: «De Europese Commissie heeft in 2018 inderdaad voorgesteld om daar een eind aan te maken. Het Europees Parlement heeft zich daar in 2019 ook voorstander van getoond. Het is echter aan de lidstaten om te bepalen welke tijdzone het dan moet worden en het blijkt een onmogelijke opdracht om het daarover eens te worden.

» Dat is jammer, want er zijn heel goede redenen om het verdraaien van de klok te stoppen. Het argument dat we er energie mee besparen gaat sinds de intrede van zuinigere ledverlichting nauwelijks nog op, en voor onze gezondheid is het heel slecht.»

- Waarom is dat zo?

GORDIJN «Ons lichaam beschikt over een biologische klok met een periode van iets meer dan 24 uur. Ze heeft dus de neiging een beetje te langzaam te lopen, waardoor we telkens wat later naar bed willen en later wakker worden. Zonsopgang en -ondergang houden die biologische klok in de pas. Daarom is het belangrijk dat onze uurregeling zo dicht mogelijk aanleunt bij de natuurlijke licht- en donkercyclus.

»Het twee keer per jaar verzetten van de klok zorgt ervoor dat mensen korter en slechter slapen. In de zomer gaan we later naar bed dan we van nature zouden doen, en we moeten vroeger op. Dat heeft niet alleen een impact op je alertheid en hoe je je voelt. Op langere termijn weten we dat het ook het risico op gezondheidsproblemen zoals overgewicht en hart- en vaatziekten vergroot. Onderzoek toont ook aan dat mensen die in het westen van een tijdzone wonen, en voor wie het verschil tussen zonnetijd en de overeengekomen tijd dus groter is, een hoger risico op kanker en een lagere levensverwachting hebben.»

Zomeruur Beeld Kamagurka
ZomeruurBeeld Kamagurka

- Bij een bevraging sprak een meerderheid van de Europeanen zich uit voor een permanente zomertijd.

GORDIJN «Dat zou een zeer slecht idee zijn. Het zou in onze contreien betekenen dat de zon vier maanden per jaar pas na 8:30 uur opkomt, en op Kerstmis pas om 9:45 uur. Net de blootstelling aan ochtendlicht is heel belangrijk om onze biologische klok juist te zetten. Bij zomertijd denken mensen aan warm weer en ijsjes, zonder stil te staan bij de consequenties.»

Welke uurregeling zouden we dan moeten kiezen?

GORDIJN «Het doel moet zijn om de tijdzone voor elk land zo dicht mogelijk bij de eigen zonnetijd te laten aanleunen. Voor België, Nederland, Luxemburg, Frankrijk en Spanje betekent dat de West-Europese tijd (UTC), wat overeenkomt met de Engelse Greenwich Mean Time (GMT). De huidige regeling met winter- en zomertijd zorgt ervoor dat wij in de winter 1 uur, en in de zomer 2 uur voorlopen op onze ideale tijd.

»We hebben onlangs met een internationaal team experts een voorstel gedaan om de transitie naar een optimale tijdzone in heel Europa uit te voeren.»

Hoe moet dat dan in de praktijk verlopen?

GORDIJN «Wij stellen voor dat alle lidstaten in het voorjaar niet overschakelen op zomertijd. Sommige landen hoeven dan verder niets meer te doen. Andere, waaronder België, zouden in het najaar van 2023 de klok nog een uur moeten terugdraaien.»

Jullie pleiten voor een Europa met vier verschillende tijdzones.

GORDIJN «Dat is voor onze gezondheid optimaal. Het zal wat coördinatie tussen lidstaten vereisen, bijvoorbeeld voor treinverkeer en ander transport, maar is niet onoverkomelijk.

»Het is cruciaal om bij dat proces burgers voldoende te informeren over de voordelen van een tijdzone die aansluit bij ons bioritme en de negatieve gevolgen van het huidige, artificiële systeem. Tweemaal per jaar de klok verzetten geeft grotere problemen dan permanent voor de juiste tijd kiezen» ”

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234