null Beeld Humo
Beeld Humo

schaakschandaal

Gebruikt topschaker Hans Niemann nu wel of niet anale kralen om vals te spelen? ‘Hij maakte heel veel fouten, maar nu speelt hij ineens bizar goed’

Genie of bedrieger? Sinds wereldkampioen Magnus Carlsen alarm sloeg, wordt Hans Niemann met argusogen bekeken door de schaakwereld. Nederlands kampioen Max Warmerdam zat onlangs aan één tafel met de ‘valsspeler’.

Rob Gollin

Wereldkampioen Magnus Carlsen beschuldigt Hans Niemann voor het eerst expliciet van valsspelen:

Max Warmerdam (22) zag het wel zitten, twee maanden geleden in Praag, toen hij plaats nam achter het schaakbord voor een partij in een toernooi tegen Hans Niemann, die nu door wereldkampioen Magnus Carlsen wordt beticht van vals spel. De regerend Nederlands kampioen, student economie in Tilburg, had er toen al twee wedstrijden tegen de 19-jarige Amerikaan op zitten.

In januari 2021, in het Italiaanse Bassano del Grappa, liep het uit op remise. Volgens Warmerdam stond hij gewonnen, maar nam hij genoegen met een half punt omdat hij daarmee sowieso zijn titel als grootmeester veilig stelde. Een half jaar later zegevierde hij op een toernooi in Guimarães, Portugal.

Twijfel

In Tsjechië liep het tijdens een confrontatie helemaal anders. Warmerdam: ‘In die twee eerdere partijen maakte Niemann heel veel fouten. Maar nu speelde hij ineens bizar goed.’ Zelf had hij zijn opening zorgvuldig voorbereid. Na elf zetten speelde hij een onbekende variant, maar vanaf dat moment reageerde de Amerikaan na elke zet onafgebroken met het best mogelijke antwoord. ‘Sindsdien ben ik aan het twijfelen. Er is geen junior die zo snel, in anderhalf jaar, zijn rating verhoogde van 2500 naar bijna 2700. Ofwel hebben we hier te maken met een genie of een bedrieger.’ Maar dit wil hij wel nadrukkelijk aantekenen: ‘Er moet voor vals spel wel bewijs op tafel liggen.’

En bewijs ontbreekt tot dusver in de controverse die de schaakwereld in zijn greep houdt. Carlsen trok zich begin september tijdens een toernooi in Saint Louis terug nadat hij verloor van Niemann en kwam met een raadselachtige verklaring dat hij in grote problemen kwam als hij kon praten. Vorige week brak hij tot verbijstering van de commentatoren een online ontmoeting met de Amerikaan na één zet af. Dat de Noor tot dusver niet met een verdere toelichting komt, verbaast Warmerdam niet. ‘Ik denk dat Magnus geen bewijs heeft. Aan de andere kant: hij heeft wel vaker tegen genieën gespeeld, hij is al tien jaar de beste van de wereld. Hij weet echt wel waar hij het over heeft.’

Uiterst rechts vochten Hans Niemann (l) en Max Warmerdam onlangs in Praag hun schaakpartij uit.  Beeld Petr Vrabec
Uiterst rechts vochten Hans Niemann (l) en Max Warmerdam onlangs in Praag hun schaakpartij uit.Beeld Petr Vrabec

Al twee keer geschorst

Vermoedens waren er langer, geruchten deden al de ronde toen hij de Amerikaan voor het eerst trof. Het platform voor online schaken chess.com schorste Niemann al twee keer op verdenking van manipulatie, toen hij 12 en 16 jaar was. Hij zei in Saint Louis dat het de grootste fout van zijn leven was.

Volgens Warmerdam moet er meer hebben gespeeld. Hij wijst op een verklaring van chess.com over Niemann, waarin melding wordt gemaakt van ‘gedetailleerd bewijsmateriaal’ en ‘informatie die zijn verklaringen tegenspreekt over de omvang en de ernst van zijn bedrog’. Warmerdam: ‘Er klopt duidelijk iets niet. Wat precies, blijft helaas vertrouwelijk.’

Heeft hij een idee hoe Niemann hem destijds in Praag kan hebben afgetroefd? ‘Hij had hoe dan ook een hele goede dag. Of hij vals speelde, weet ik natuurlijk niet. Puur technisch gezien zijn er verschillende manieren. Er zijn huidkleurige oortjes, zodat iemand je ongemerkt op afstand kan bijstaan. Er bestaat een apparaatje dat je in je sok kunt verstoppen en signalen uitzendt. Drie jaar geleden is de Let Igors Rausis betrapt toen hij op het toilet zijn telefoon raadpleegde. Die was al 58 jaar en schroefde uit het niets zijn rating op. Dat maakte hem verdacht.’

Warmerdam stelt vast dat er tijdens toernooien slecht of helemaal niet wordt gecontroleerd. ‘Alleen op de grote evenementen moet je door metaaldetectoren of scant een beveiliger steekproefsgewijs op het lichaam. Op dat toernooi in Saint Louis is Niemann pas gefouilleerd nadat Carlsen alarm sloeg. Ook is pas daarna besloten zetten met 15 minuten vertraging publiek te maken.’

Hij gelooft niks van een bizarre veronderstelling dat Niemann anaal kralen had ingebracht die secondanten met trillingen konden aansturen. ‘Dat was ooit een grap en is nu via internet opgedoken. Het is flauwekul.’ De Amerikaan had al aangeboden voortaan naakt achter het bord te gaan zitten.

Oneerlijk online

Ook online zijn er volgens Warmerdam mogelijkheden oneerlijk te schaken. De aanwezigheid van op de deelnemers gerichte camera’s, zowel van voren als opzij, de controle op het wisselen van tabbladen en zelfs de verplichting je oren te tonen, zijn niet toereikend. ‘Je zit vaak thuis, in je eigen omgeving. Dan is er van alles te regelen. De argwaan ontstaat meestal pas als het niveau ineens te hoog is en je maar weinig tijd nodig hebt.’

Het is lastig Niemann te doorgronden, vindt Warmerdam. ‘In zijn analyses zit hij er vaak flink naast. Dan zegt hij bijvoorbeeld dat wit gewonnen staat, terwijl iedereen ziet dat het tegenovergestelde het geval is. Jorden van Foreest gebruikte een keer in een nabespreking met hem het begrip vancura, een bekend element in het eindspel met torens. Hij had er nog nooit van gehoord. Hij vroeg zelfs of Jorden wel Engels sprak.’

In zijn persoonlijke ontmoetingen waren er enkele minder prettige ervaringen. ‘In die eerste wedstrijd in Italië hoorden we drie uur voor het begin dat ik daar grootmeester kon worden. Nou, zei hij, dan ga ik alles doen om dat te verpesten. Hij zette het ook op Twitter. Dat gaat ver. In Portugal stond hij al verloren, maar telkens zette hij een stuk op een bepaalde positie, hield ’m heel lang vast, haalde ’m vervolgens weg en dan zette die ’m alsnog op dezelfde plek. Tot vijf keer toe. Alleen om mij te irriteren. Het is een rare jongen, met rare acties. Maar gek is hij niet. Al zou hij straks een bedrieger blijken, dan is hij nog steeds een best wel redelijke schaker.’

(VK)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234